269# Hz. İbrahim’in ateşe atılması olayı yanlış mı? Midraş’ta nasıl geçiyor?

Dinler

Yahudi kaynaklarında Hz. İbrahim’in ateşe atılması olayı Tevrat’ın tefsiri olarak kabul edilen Midraş’ta geçiyor. Tevrat’ta Genesis 11:28 [1] ayetinde Hz. İbrahim’in kardeşi Haran’ın, Ur şehrinde öldüğü ve bu olaydan sonra İbrahim ve beraberindekilerin UR şehrini terk ettikleri yazılıdır. Midraş’ta ise bu ölümün detayı açıklanıyor ve diyor ki İbrahim Nemrut tarafından ateşe atıldı yanmadı, kardeşi Haran ona inandığı için o da ateşe atıldı fakat Haran yandı [2]. Daha sonra Haran’ın oğlu Lut İbrahim’e katıldı ve beraber UR şehrinden çıkıp göç ettiler.

Burada iddia ediliyor ki UR kelimesi ateş anlamına da geldiği için Midraş’ı yazan Yahudi âlimleri UR kelimesini yanlış olarak yorumlayıp İbrahim’in kardeşi Haran’ın UR şehrinde öldüğünü değil de ateşte yandığını düşünmüşler ve İbrahim’in de ateşe atılması olayını uydurarak senaryo yazmışlar, daha sonra bu ifadeler Kuran’a geçmiş. Bu olay Midraş’ın Genesis Rabbah bölümünde geçmektedir. Genesis Rabbah ise M.S. 300 ile 500 arasında bir dönemde yazılmıştır.[3]

Pseudo-Philo kitabı Hz. İbrahim’in ateşe atıldığını daha önce yazıyor

İslam karşıtı bu iddialar doğru değil ve bazı bilinen gerçeklerin üzeri örtülüyor. Mesela İbrahim’in ateşe atılması olayı bu tarihlerden çok daha eski kayıtlarda da geçmektedir. Örneğin M.S. ilk yüzyıl civarında yazılmış olan Hristiyan kaynağı olan Pseudo-Philo (Book of Biblical Antiquities) kitabında [4] şöyle yazılıdır (6: 16-17):

Yazarın önerisi:  100# Kuran ve Sümerler

“Onu (= Abram) alıp bir fırın yaptılar ve ateşle yaktılar. Tuğlaları ateşlenmek üzere fırına attılar. Sonra YOKTAN (kralın adı) dehşete kapıldı, Abram’ı aldı ve tuğlalarla birlikte ateşli fırına attı. Ama Tanrı büyük bir deprem yarattı ve yanan ateş fırından alevler ve alev kıvılcımları sıçradı ve fırının önünde duran herkesi yaktı. O gün ölenlerin hepsi 83.500 kişi idi. Ancak yangının yanmasıyla Abram’da en ufak bir yaralanma bile olmadı”

Bu anlatı Hz. İbrahim’in ateşte yanmasının çok daha eskilere dayandığını gösteriyor, Yahudi kaynaklarından farkı ise kralın adı Nemrut olarak değil YOKTAN olarak geçmektedir.

Hz. İbrahim’in ateşe atılması kadim bir bilgidir

Aynı olayı birbirinden biraz farklı anlatan bu tefsirlerin hangisinin gerçek hikâyeyi daha doğru aktardığını tarihsel olarak bilemeyiz. Fakat buradan çıkaracağımız sonuç, Hz. İbrahim’in bir kral ile mücadelesi sonucu yakılma ve yanmaktan mucizevi şekilde kurtuluşu ilk önce Midraş’ta yazılmamıştı, Hristiyan kaynakları elimizdeki Midraş’tan daha eski bir şekilde bu olaydan haber vermektedir.

Demek ki bu olay eski Yahudi ve Hristiyan âlimleri arasında çok iyi biliniyordu ve belki bu olayı daha düzgün yazan daha eski kitaplar tarih sahnesinde kaybolmuşlardı. Çünkü bu kadim olayı bilen Yahudilerin Hristiyanlardan öncede bu bilgileri kitaplaştırması beklenir, fakat zaman içinde bu kitaplar kaybolmuş olmalı ve elimizde en eski tarihli Yahudi kaynağı olarak Midraş kalmıştır.

Hz. İbrahim ve ateş Jübile kitabında da var

M.Ö. ikinci yüzyılda yazılmış daha eski bir kitap olan Jübile kitabında ise İbrahim’in putların evini yaktığından bahseder[5]:

Yazarın önerisi:  17# Dinler arası benzerliklerin sebebi nedir?

“Abram’ın yaşamının altmışıncı yılında, yani dördüncü haftasında, dördüncü yılında Abram gece kalkıp putların evini yaktı. Ve evdeki her şeyi yaktı. Ve bilen kimse yoktu. Ve gece kalktılar ve tanrılarını ateşin ortasından kurtarmak istediler. Ve Haran onları kurtarmak için koştu ve üzerinde ateş alevlendi. Ve yangında yakıldı ve Keldanilerin[6] Ur kentinde babası Terah’ın önünde öldü. Ve onu Kildanilerin Ur’una gömdüler“

Yine bu yazıtta da İbrahim ve büyük bir ateşten farklı bir versiyonla bahseder. Fakat belirttiğimiz gibi tarihsel olarak bunların hangisi doğrudur bilemeyiz. Bize bu olayın yaşanmış olduğu hakkında antik ipuçları verebilirler, fakat anlatım şekilleri insanlara ait olduğu için her anlatıcı farklı anlatmıştır. Sözlü kültürde olağan görülebilecek bir durumdur bu.

UR kelimesi yanlış mı çevrildi?

İbrahim ve ateş arasındaki bağlantıyı gösteren daha eski kayıtları gördüğümüze göre UR kelimesinin yanlış çevrildiği iddiasına da bakalım. UR kelimesi hem İbrahim’in yaşadığı kentin ismi iken hem de ateş anlamına gelmektedir.[8] Midraş’taki bilgilere göre buranın hükümdarı ateşe tapmaktaydı. Bu durumda şehirde ateşe tapınılıyor, merkezi büyük bir ateşleri var, ateşe tapmayan insanlar bu ateşin içine atılıyor. O halde bu şehre neden ateş anlamına gelen UR isminin verilmiş olduğu anlam kazanıyor. Yani şehrin ismi ATEŞ ŞEHRİ.

O halde Tevrat’ta geçen Haran’ın UR’da ölmesi onun ateş içinde öldüğü tezini çürütmez. Çünkü UR’da o dönemde ateşe tapılıyor ve şehirde tapındıkları büyük bir ateşin içine atılmış olması UR kentinin isminden farklı bir olgudur. Tevrat nasıl öldüğünü söylemiyor, bu bilgiyi kadim bilgilere dayandırarak Midraş bize aktarıyor.

UR isminin şehir ismi olduğu Tevrat’ta açıkça belli

Ek olarak UR kadim bir şehirdir ve Yahudi âlimleri UR şehrini bilemeyecek kadar bilgisiz değillerdi. Kaldı ki Tevrat’ta UR kelimesinin açık açık bir şehir olduğu belli iken Yahudi âlimleri neden UR kelimesini ateş ile karıştırıp Hz. İbrahim için ateşe atılma olayı uydurmuş olsunlar. Genesis 11:31 ayetine baktığınızda Hz. İbrahim’in babası bu olaydan sonra İbrahim ve Lut da dahil kendine inanan birkaç kişiyi alarak UR kentini terk ettiği de yazılı. UR kelimesinin Tevrat’ta şehir ismi için kullanıldığı bu kadar açık iken Yahudi âlimlerinin UR kelimesini karıştırdığını iddia etmek hiç de mantıklı bir iddia değildir.

Yazarın önerisi:  151# Yahudi ve Hristiyanlar Cennet'e gidecek mi? Tevrat ve İncil'in hükmü kalktı mı?

Genesis 11:31: “11:31 Terah, oğlu Abramı, Haranın oğlu olan torunu Lutu ve Abramın karısı olan gelini Sarayı yanına aldı. Kenan ülkesine gitmek üzere Kildanilerin Ur Kentinden ayrıldılar. Harrana gidip oraya yerleştiler.”[7]

Kuran’da Hz. İbrahim’in ateşe atılması

Kuran ise olayı Midraş’daki veya Hristiyan kaynağı olan Pseudo-Philo’daki gibi anlatmaya çalışmıyor, aynı olguyu biraz daha farklı anlatıp İslam mantığı çerçevesinde yanlış bilgileri düzeltip olayların doğrusunu aktarmış oluyor. Kısaca, Kuran’ın anlattığı Hz. İbrahim’in ateşe atılması olayını çürütecek bir veri yoktur ve zaten kadim anlatılar bu olayın yaşanmış olduğuna dair ipuçları da verir.

Ayrıca yaşamış peygamberler hakkındaki yazımızı 55# Peygamberler sadece Ortadoğu’ya mı gönderildi? Çin’e peygamber gönderildi mi? linkinden okuyabilirsiniz.

Referanslar

  1. https://biblia.com/books/nasb95/Ge11.28.
  2. http://archive.org/stream/RabbaGenesis/midrashrabbahgen027557mbp#page/n357/mode/2u.
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Genesis_Rabbah.
  4. http://www.earlyjewishwritings.com/pseudophilo.html.
  5. https://www.thetorah.com/article/why-the-midrash-has-abraham-thrown-into-nimrods-furnace.
  6. https://islamansiklopedisi.org.tr/keldaniler.
  7. https://www.sacred-texts.com/bib/wb/trk/gen.htm.
  8. Williams, B. (2015). DOUBTING ABRAHAM DOUBTING GOD: THE CALL OF ABRAHAM IN THE OR HA-SEKHEL. Atheism, Scepticism and Challenges to Monotheism, 31.

blank

  1. Avatar
    Furkan Filiz

    Hocam, ur şehri bugün ki, Urfa şehridir. Şimdi, başta “Muazzez İlmiye Çığ” olmak üzere, birçok batılı tarihçi sümerlilerin, Türk olduğunu söylüyor. (Mezkûr iddia, Atatürk dönemine kadar gidiyor.) Dergipark’ta vs. Sümerce ile Türçe arasında ki, bazı deyimlerin, söz öbeklerinin aynı, bazılarının benzer olduğuna dair makaleler var. Ayrıca bu konu hakkın da, Muazzez İlmiye Çığ’ın kitabı var. İnternette uzun uzun birçok yazı var. Diyanet Ansiklopedisi, “Türk” maddesin de, “Din” bölümün de, müellif bir batılı yazarın, Sümer Tanrısı ve Türk Tanrısı arasında ki benzerliğe dikkat çekiyor.

    Hz. Muhammed’ in (s.a.s.), Türk olduğunu, Arapların esmer olması aksine ataları adnanîlerin beyaz olduğuna dâir, kendi renginin de beyaz, kırmızı olduğuna dair şeyler söylüyorlar. (Ten rengi ile ilgili bilgi için Sorularla İslamiyet, Hz. Muhammed’in şemâili ile ilgili yazılarına bakabilirsiniz.) Hz. İbrahimin’de türk olduğunu söylüyorlar. Bunlara karşı cevap yazısı hazırlar mısınız? İnternete, Hz. Muhammed türktür yazarsanız özellikle ilk sitelerde ki iddialara cevap verir misiniz? Sadece bir site değil de ilk birkaç sitede ki iddialara cevap verir misiniz? İddialara ek iddialar da oluyor çünkü. Bununla berâber, asıl iddia zaten Hz. İbrahim’in türk olduğu iddiası. Aynı şekil de, internete Hz. İbrahim türktür yazarsanız, birçok yazıya ulaşabilirsiniz ki internete sümerler türktür yazarsanız ki İlmiye Çığ’ın konu hakkın da kitabı bile var onlara da cevap verir misiniz?

    Bu kişiler, Rusları, Kürtleri, Yahudileri hatta ve hatta Alber Einstein’ı bile türk yapıyor. İnternete “ilgili isim türktür” veya “ilgili isim türk müdür” yazarsanız ulaşabilirsiniz.

    Bu iddialara cevap verir misiniz hocam?

    Cevapla
    1. Avatar
      kurangunlukleri Yönetici

      UR şehri Sümer kayıtlarında Basra körfezine yakın kurulan bir şehir olduğu biliniyor. UR şehrinde kazılar yapıldı ve oranın UR olduğundan kimse şüphe duymuyor. Hz. İbrahim UR’dan çıktıktan sonra Harrana yerleşiyor. Bu Harran Urfa’nın ilçesi Harran olabilir. O zaman muhtemelen Harran Urfa’dan daha büyük olabilir. Hz. İbrahim dönemi M.Ö. 3000’lere yakın. O dönemde Türk kavmi Anadolu’da değillerdi henüz. Sümerlerle akraba bile desek bu durum Sümerleri Türk yapmaz, tıpkı Moğollar gibi Türklerle akraba bir millet yapar.

      Cevapla
  2. Avatar
    Furkan

    Hocam ellerinize sağlık. Size bir sorum bir de önerim olacaktı. Firavunun cesedinin korunması hakkında ne düşünüyorsunuz? Bununla ilgili bir yazınızı bulamadım. Ve hadislere saldırmaya çalışan bir grup var bildiğiniz üzere, bağlamından koparılan veya çarpıtılan hadislere karşı yazılar hazırlamayı düşünüyor musunuz? Gerçekten çok keyifli olurdu bu konuyla ilgili yazılarınızı okumak 🙂

    Cevapla
    1. Avatar
      kurangunlukleri Yönetici

      Firavunun cesedinin korunması hakkındaki düşüncelerim “Mısır papirüs kayıtlarında Hz. Musa” isimli yazımda var.

      Cevapla
  3. Avatar
    İsmail

    Hocam, size İnstagram hesabınızdan bir soru attım ama görmediniz heralde. Ekşi sözlükte miras konusunda bir matematik hatası olduğu söylenip sizin ve diğer müslümanların verdiği cevaplara karşı bir cevap verilmiş. Linki İnstagram hesabınızdan attım ama Google’a yazarsanızda çıkar. Bunlara cevap verirseniz güzel olur hocam.

    Cevapla
    1. Avatar
      kurangunlukleri Yönetici

      Ben o konuyu açıkladım zaten, iddiaları belli ve anlamak istemedikleri noktalar da belli.

      Cevapla
  4. Avatar
    Nadir

    Hocam Allah size “yalnızca” murdar eti kanı domuz etini ve Allahtan başkası adına kesilmiş olanı haram kıldı… bu ayete göre hadis kitaplarında yer alan at eti eşek eti gibi pis hayvanların yasak olmadığını göstermez mi artı mesela yarasa yılan gibi hayvanlar zararlı değil mi bunlar yasak değil mi

    Cevapla
    1. Avatar
      kurangunlukleri Yönetici

      Bu ayette etinden yararlanmak için yetiştirilen çiftlik hayvanları arasından domuz helal değildir diye anlaşılıyor. Yani at ve eşek zaten bu belirttiğim gruba girmiyor.

      Cevapla