Albert Einstein, hepimizin tanıdığı meşhur Yahudi(ırk olarak Yahudi) fizikçi. Kendisinin gerek bilim camiası içindeki prestiji gerek insanlar arasındaki popülerliği dolayısıyla inancı hep merak konusu olmuştur. Bana kalırsa inancı hakkında kesin bir şey söylemek çok zor. Çünkü sözlerine bakınca fikirlerinin sürekli değiştiğini görüyoruz. Ben agnostik veya deist olduğunu düşünüyorum. Çoğu kişi onu panteist zanneder fakat kendisi bunu şu sözü ile red eder;

“Ben ateist değilim ve kendime panteist diyebileceğimi sanmıyorum . Küçük bir çocuğun birçok dilde kitaplarla dolu devasa bir kütüphaneye girmesi durumundayız. Çocuk bu kitapları birinin yazmış olması gerektiğini bilir. Nasıl olduğunu bilmiyor. Yazıldıkları dilleri anlamıyor. Çocuk, kitaplardaki gizemli bir düzenden belli belirsiz şüphelenir ama bunun ne olduğunu bilmez. Bana öyle geliyor ki, en zeki insanın bile Tanrı'ya karşı tutumu budur." (1)

Sözünde sadece panteizmi değil ateizmi de red ediyor. Aynı şekilde bu büyük deha insanların ateizmi savunurken kendisinden alıntı yapmaları konusunda şöyle diyor;

“Kısıtlı insan aklımla tanıyabildiğim kozmosta böyle bir uyum göz önüne alındığında, henüz Tanrı yok diyenler var.Ama beni asıl kızdıran, bu tür görüşleri desteklediğim için benden alıntı yapmaları.” (2)

Bana sorarsanız Einstein kendisi de Tanrı fikrini red etmeyi mantıklı bulmuyor fakat yine de açıkça onun varlığını kabul etmeye pek yanaşmıyor gibi. Bu da onun agnostik olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Einstein' den Tanrı ve İnanç ile İlgili Birkaç Alıntı

“Tanrı'nın bu dünyayı nasıl yarattığını bilmek istiyorum.Şu ya da bu fenomenle, şu ya da bu elementin spektrumuyla ilgilenmiyorum.Düşüncelerini bilmek istiyorum, gerisi ayrıntı.” (3)

“Bilim arayışıyla ciddi olarak ilgilenen herkes, evrenin yasalarında bir Ruhun tezahür ettiğine ikna olur - insanınkinden çok daha üstün bir Ruh ve karşısında mütevazı güçlerimizle karşı karşıya olduğumuz bir Ruh. Alçakgönüllü hissediyorum. Bu şekilde bilim arayışı, daha naif birinin dindarlığından oldukça farklı olan özel bir dinsel duyguya yol açar.” (4)

“Kişi tabiatın sırlarına ne kadar derine inerse, Tanrı'ya olan saygısı o kadar artar.”(5)

“Yaşayabileceğimiz en güzel ve en derin duygu, mistik duygudur.O, tüm gerçek bilimin ekicisidir.Bu duygunun yabancı olduğu, artık huşu içinde kendinden geçemeyen kişi ölü gibidir.Anlaşılmaz Evrende ortaya çıkan üstün bir Akıl Yürütme Gücünün varlığına dair bu derin duygusal inanç, benim Tanrı fikrimi oluşturuyor.” (6)

“Benim dindarlığım, zayıf ve geçici anlayışımızla gerçekliği kavrayabildiğimiz çok az şeyde kendini gösteren sonsuz üstün Ruh'a alçakgönüllü bir hayranlığımdan ibarettir." (7)

Einstein'ın dinlerin Tanrı'sını red ettiği veya “Ben Spinoza' nın Tanrı'sına inanıyorum şeklinde vs. alıntıları da bulunmaktadır. Üstte dediğim gibi fikirleri değişen biri olduğu için inancı konusunda net bir şey söylemek çok zor. 

Kaynakça:

1-Einstein, alıntı yapılan Denis Brian, Einstein: A Life , New York, John Wiley and Sons, 1996, 186.

2-Einstein, Ronald Clark, Einstein: The Life and Times, 400; and Jammer, Max., Einstein and Religion: Physics and Theology, 97.)

3-Einstein, Ronald Clark, Einstein: The Life and Times , London, Hodder and Stoughton Ltd., 1973, 33'te alıntılanmıştır. 

4-Einstein 1936, alıntı yapılan Dukas ve Hoffmann, Albert Einstein: The Human Side , Princeton University Press, 1979, 33

5-Einstein, aktarıldığı gibi Einstein: A Life. New York: John Wiley and Sons, 119.

6-Tihomir Dimitrov, 50 Nobel Laureates Who Believe In God, s.7.

7-Dukas, Helen, and Banesh Hoffmann, eds. 1979. Albert Einstein: The Human Side. (New Glimpses from His Archives). Princeton University Press., 66.