Doğru soru sormak doğru bilgi edinmenin anahtarıdır. Doğru soru, doğru iletişim teknikleriyle mümkün olabilir. Doğru iletişim kurulmazsa sorduğunuz yanlış sorular istediğiniz bilgiyi size vermeyecektir. Üstelik çoğu zaman karşınızdaki insanda da olumsuz bir izlenim bırakırsınız. Çünkü sorulan soru karşıdaki muhatabın seviyesini gösterir. Einstein’ın dediği gibi, “Bir insanın zekâsı, verdiği cevaplardan değil, sorduğu sorulardan anlaşılır.” Cevap veren kişiye soruyu doğru soramadığınızı ve bu yüzden cevap verenin yanlış anlayıp boş yere cevap vermek için vakit israf ettiğinizi hissettirmişseniz, o kişi sorunuza ikinci defa cevap verme motivasyonunu yakalayamayabilir. Bu yüzden sorular doğru sorulmalı ve birkaç noktaya da dikkat edilmelidir. Bu noktalar hem günlük hayatınızdaki iletişimlerinizde hem de B-Y Forum gibi sosyal ortamlarda sizin saygınlığınızı artıracak, iletişim kabiliyetinizi güçlendirecektir.

Doğru soru sorma teknikleri:

1. Anlaşılabilirlik: Sorularınızın anlaşılabilirliğini artırmak için sorularınızı ayrıntılandırın ve kısa sorular sormaktan kaçının. Gözlem ve tecrübelerime göre bir iki cümlelik sorular çoğunlukla problemi net tanımlayamadığı için eksik veya farklı cevaplar alınmasına yol açıyor.

Bu şekilde ayrıntısız üstünkörü soru sormanın birkaç tane nedeni var. Örneğin 1) Karşıdaki muhatabın da senin bildiklerini zaten bildiğini düşünmen 2) Kolaya kaçıp kısa yoldan sormak istemen 3)Kısa soru ile başlayıp gelen cevaba göre meseleyi ayrıntılandırırım diye düşünmen.

İlk iki maddeden dolayı kısa soru soruyorsanız başarısız soru sormaktan dolayı muhatabınıza bir bıkkınlık hali vermeniz kaçınılmazdır. Üçüncü madde ise dedektiflik soruşturmalarında kullanılır. Çünkü karşıdaki kişi ne kadar soru sorsanız da cevap vermeye hazırdır. Fakat bunun dışında insanlar bir konu hakkında azar azar soru sorulmasından hoşlanmaz. Soruyu bir defada ayrıntılı olarak sormanızı ve kendilerinin de bir defa da ayrıntılı olarak cevaplamasını isterler. Çünkü bütün işleri sizin sorularınızı cevaplamak değildir. Size yardımcı olacak bir vakit ayırmaları, peşpeşe gelen sorularınızı yanıtlamayı sevdiklerini göstermez. Cevap veren kişi her zaman böyle uzun uzun sohbet edecek motivasyonu bulamayabilir.

Bunu örnekle açıklayalım. Forumumuzda sorulmuş yanlış soru örnekleri verelim:

“Selamun Aleyküm. Xenobotlar hakkında ne düşünüyorsunuz? Hac Suresi 74. ayete ters düşer mi?”

Öncelikle bu soruda önce ayeti açık olarak yazmak gerekirdi. Sonra Xenobotların ne olduğunu ve tanımını yapmak gerekirdi. Daha sonra ayetin neresiyle Xenobotların çeliştiği net olarak açıklanmalıydı. Ayet şöyle:

Hac 74: “Allah'ı gereği gibi takdir edemediler. Kuşkusuz Allah, Mutlak Güç Sahibidir, Mutlak Üstün Olandır.”

Peki Xenobotlar nedir? Xenobotlar da kendi kendine çoğalabilen ve komut vermeye müsait hücreler topluluğudur.

Soruyu tek seferde anlamak imkânsız görünüyor. Xenobotlar yukarıdaki ayet ile neden çelişsin ki? Bu soruya bir cevap verseniz bile “yok hocam onu kast etmedim” diye cevap gelecek ve verdiğiniz emek boşa gidecek. Soruyu soran kişi çözümlemeden sorduğu zaman cevap verenin motivasyonu bile kaçıyor. Cevap vermişse ve “yok hocam onu kast etmedim” cevabını almışsa artık tekrar cevaplayası bile gelmiyor.

Anlaşılırlığı önleyen bir diğer neden de noktalama işaretlerine dikkat etmeden paldır küldür yazmaktır.

2. Uzun bir yazıdan cümle cımbızlayarak sormak: Sıkça karşılaşılan bir diğer yanlış da uzun bir yazıdan birkaç cümleyi kopyalayıp başına da “şöyle bir iddia var, cevaplar mısınız” diye yazmak. Fakat o cümleler uzun bir yazının parçası olduğu için genelde o birkaç cümle ile ne anlatılmak istendiği anlaşılamıyor.

Bunun aksine uzun yazıyı tamamen kopyalayıp yapıştıranlar veya link verenler de oluyor ki yanıtlayıcının o yazıyı tamamen okumasını istiyorlar. Bu da bir soru tarzı değildir. Yanıtlayıcı, uzun yazıyı okumak da istemeyebilir. Bunun yerine doğru olan tarz, yazıyı kopyalamadan, yazıdan ne anladıysanız kendi cümlelerinizle iyice açıklayarak yazmanız ve sormak istediğiniz konuyu da açıkça sormanızdır. Kendi cümlelerinizle ayrıntılandırmanız önemli.

3. Soru soran kişinin ne sorduğunu bilmesi: Bazı durumlarda da soru soran kişi, bir yerde okuduğu bir cümleden dolayı kafasının karıştığını ve cevaplanmasını istiyor. Fakat soruyu soran kişi, bazı durumlarda neye kafasının karıştığını bile bilmiyor. Problemi net tanımlayacağınız kadar iyi bilmediğiniz bir meseleyi sormanız sizin doğru cevaplar almanızı sağlamayacaktır. Hatta aldığınız cevapların doğru cevaplar olduğunu bile bilemeyeceksiniz. Bilgisayar programlama dilinde bir terim kullanılır: “Çöp girer çöp çıkar”. Yani çöp soru girerse çöp cevaplardan başkası çıkmaz. Size bir fayda sağlamadığı gibi cevaplayan kişi de bu durumu hissederse sizin hakkınızda bir önyargı sahibi olması kaçınılmazdır ve artık sizin sorularınızı cevaplamak istemeyebilir.
4. İyi niyetli olmak: Eğer kalıcı bir iletişim istiyorsanız, muhatabınıza karşı iyi niyetli olmalısınız. Ard niyetli sorulardan kaçınmalısınız. Ard niyetli soruların amaçları genelde şunlardır:

• Çürütme: Karşıdakinin görüşlerini çürütmek için sorular yöneltmektir. Fakat bu sorular muhatabınıza mantıklı gelmezse ve sizde inatçı bir kibir olduğunu düşündürürse muhatabınızı sıkabilir ve iletişiminizi koparabilir. Bunun yerine bir yanlışı düzeltmek istiyorsanız daha mütevazi ve yapıcı bir üslupla konuşmalı ve mümkünse yanlışları herkes içinde söylememelisiniz. Bu şekilde muhatabınıza yanlışını kabul ettirme şansınız artar çünkü daha samimi görünürsünüz. Ard niyetli olmadığınızı göstermiş olursunuz.
• Köşeye sıkıştırma: Çürütecek kadar olmasa da üstü kapalı olarak muhatabı zayıf düşürme amaçlı sorulan ard niyetli sorulardır.
• Tuzağa düşürme: Tuzak sorularla muhatabınızı belirli bir noktaya çekmeye ve belki sinirlendirip yanlış konuşmaya sevk etmek istemektir. Bu durumda da muhatapla bir daha iletişim kurma şansını tümüyle kaybedebilirsiniz.
• Retorik amaçlı sorular: Bu soruların amacı insanların dikkatini çekmektir. Cevap bulmaktan ziyade kendi bilgisini karşıya dikte etme amaçlıdırlar. İnatlaşma ile ancak iletişim bağlarını kalıcı olarak koparırsınız.
• Polemik amaçlı sorular: Dogmatik fikirlerin savunulması amacıyla soruldukları için aldıkları cevabı kabul etmemeye kilitlenmişlerdir. Soru soran kişi muhatabını çürütmek için her türlü mantıksız polemiklere başvurabilir. Bu rekabetçi tavırlar da iletişimin kopmasına sebep olabilir. İletişimin devam etmesi sizin için önemli ise rekabetçi tavırlarla polemiklere girmemelisiniz.

Bu tür ard niyetli sorular muhatabınızı sıkar. Doğru iletişim tarzı değildir ve size bilgi vermez. Zaten bu kişilerin amacı da bilgi almak değil muhatabı çürütmek olduğu için aks-ül amel uyandırır ve bir daha soru sorma iletişiminizi kapatabilir.

İyi bir B-Y forumu yazarı nasıl olunur: 

1. Öncelikle açacağınız konuya ne çok uzun ne de çok kısa ve konuyu çok iyi açıklayan bir başlık atmalısınız. Başlığı okuyan konuyu anlamalı. Daha sonra mesajınızı uzun olarak, ayrıntılandırarak yazmalısınız. Mesajı ayrıntılandırmaktan kaçınmayın, ne dediğimi herkes anladı diye düşünmeyin. Çünkü yazar öyle sansa bile, okuyucu çoğu zaman kısa yazılardan ne denmek istendiğini anlayamıyor.
2. Konu açarken konu başlığını çok kısa veya uzun girmemelisiniz ve konuyla alakalı bir başlık olmalı. "Yardım edin", "Bir sorum var" gibi konunun içeriğini anlatmayan başlıklar olmamalı. Veya soruyu uzunca başlık kısmına yazmamalısınız. Başlık atarken kendinizin bu konuyu Google'da nasıl aratacaksanız o şekilde bir başlık atmanız uygun olur. Örneğin karışmayan denizleri Google'da aratan kişi "Birbirine karışmayan denizler" olarak aratır.
3. Ayrıca telefondan yazsanız dahi noktalama işaretlerini kullanarak yazın ki yazdıklarınız anlaşılır ve kaliteli olsun ve cevap gecikmesin.
4. Her konuyu ilgili forumda açınız. Örneğin dini soru soracaksanız "Bir sohbet aç" forumunda açmayınız.
5.  Her konu için ayrı konu başlığı açalım. Bir konu başlığı altında daldan dala konmayalım. Bir konuyu tartışırken aklımıza yeni bir konu gelirse, yeni bir konu olarak açalım.
6. Kanunlara aykırı olarak yapılan yorumları haber vermek için yorumun altındaki rapor butonuna tıklayınız. Detaylar Kullanım koşullarında.