Gönderen: @xyz123

Başlıktaki soru hakkındaki fikirleriniz neler? Sizce Allah iyiliği ve kötülüğü yaratmış ve onun yaptığı mı her zaman iyidir yoksa iyi ve kötü kavramları nesnelerin özünde mi vardır?

Dinleri çıkardığımız zaman "iyi" ve "kötü" kavramları YOK, bunu baştan belirteyim.(Anlamayan olursa açıklama yaparım.)

Bir şey, Tanrı istediği için mi iyidir yoksa Tanrı, iyi ve adil olduğu için mi o şeyi emretmiştir?(Soru bu.)

Kuran'a bakacak olursak hem adalet gözetiliyor hem de Allah'a şükretmek için(Namaz gibi) emrediliyor.

İyicene araştırdım, şunu hiç düşünmemişler:

Dinleri çıkardığımız zaman "iyi" ve "kötü" kavramları YOK, ahlaklı veya ahlaksız da diyemeyiz, tıpkı suyun buharlaşmasına ahlak yorumu katmadığımız gibi bunu baştan belirteyim.(Anlamayan olursa açıklama yaparım.)

Benim uzunca yazmam saçma olacak, belirttiğim kısmı da ele alırsak bir sorun görebiliyor musun?

ateizmi referans alırsak bizim bir bitkiden, topraktan, sudan hiçbir farkımız kalmıyor çünkü bilimsel olarak böyle. 

Bu durumda "ahlak" dediğimiz kavramı dinler getiriyor, düşündüğümüz zaman kimileri için birine yardım etmek de "iyi" olarak hissettirir tecavüz etmek de...

Yine ateizme ve bilime göre düşünelim, dinler olmadan insanın yararına olan bir şeyi neden doğru kabul edelim? Yani neye göre temellendireceğiz, suyun buharlaşması kötü müdür, iyi midir? Buna yorum yoksa insanın acı çekmesi de (tıpkı suyun buharlaşması gibi) kimyasal bir olaydan fazlası değildir. 

Bu ateizm ve bilim mantığını ele alırsak şu an sahip olduğumuz (göreceli) ahlakı temellendireceğimizi belirtmek için yazdığım bir yazıydı.

Burada olaylara parça parça yaklaşmak yerine bütüncül bir bakış açısıyla bakmalıyız:

Yaşamamız gerektiği, İslam felsefesini temeli zaten sınav olmak için var edildik.

Birbirimize destek olmak, yoksullarımıza yardım etmek gibi şeyler bizim yaşama ihtimalimizi sağlamlaştırır ve dayanışma sağlanır bu yüzden bunlar gerekli. Adalet kavramı olmasaydı sınav da olmazdı, suçsuz birine zarar vermek suç olmazsa düzen bozulur. Düzen kurulmalı çünkü bu sayede birlik olup Allah'ı anlamak için beyin fırtınası yapabiliriz.(teoride, pratikte denk gelmedim şahsen.)

Böyle bağlantılar kurulabilir, sizin beyninizi yakmamak ve baş ağrısı edinmemek adına yazımı burada bitirmeyi düşünüyorum.

İyi dediğimiz şey eşyanın (eşya dediğimiz mevcudattır, yani tüm varlık) doğasına uygun hareket edilmesidir. Kötü dediğimiz şey ise eşyanın doğasına aykırı hareket edilmesidir. Bir eylem zatında kötü olmayabilir fakat yanlış yerde kullanılırsa kötü olur. Örneğin ateş yakmak yemek pişirmeye yarar, iyidir. Fakat yanlış kullanıp elini yakarsan kötü olur. Saç iyidir, fakat yemeğin içinde olursa kötüdür. Kısaca kötü dediğimiz şey eşyanın doğasına aykırı hareket etmektir.

Bu durumda Allah iyi veya kötü diye kavramlar ayrıca yaratmadı. İyi ve kötü kavramları subjektiftir, eşyanın doğasına göre oluşan kavramlardır. Fakat eşyanın doğasına bağlı olduğunun altını çizmeliyim. İyi Allah emretti diye iyi olmadı. İyi kendi özünde iyidir, Allah'ın yarattığı eşyanın tabiatına ters düşmeyen her şey iyidir. Eşyanın yaratılışına ait iyi olanları Allah bize gösterdi ve emretti ve böylece insanı iyiye hidayet etti. 

Kısaca eşyanın tabiatına uyarsak iyi olur, uymazsak kötü olur. Allah eşyanın doğasında neyin iyi olduğunu bildirerek insanları eşya ile uyumlu davranmaya yönlendirir. Eşyanın yapısına aykırı bir şeyi de iyi diye emretmez.

Ben de kendi görüşümü söyleyeyim. @kurangunlukleri hocamız ile benzer şekilde bence iyilik ve kötülük nesnenin özündedir. Ayrıca yaratılmış şeyler değillerdir. Örneğin, yalan söylemek kötüdür. Ancak ölüm tehlikesi varsa iyidir. O hâlde yaratılmış kesin bir kötülük yoktur burada. Duruma göre değişir. Yalan söylemek yerinde olursa iyidir. Ya da hırsızın elini kesmek iyidir. Ancak bu fitneye sebep olacaksa kötüdür (Hz. Ömer örneği). Allah'ın emirleri de bir emrin yol açacağı sonuçlara göre şekillenen en iyi seçeneklerdir. 

Gönderen: @xyz123

Euthyphron İkilemi hakkındaki fikirleriniz neler? Sizce Allah iyiliği ve kötülüğü yaratmış ve onun yaptığı mı her zaman iyidir yoksa iyi ve kötü kavramları nesnelerin özünde mi vardır? 

Allah daima iyiliği emreder,kötülüğü ise yasaklar. Zaten Allahın din getirmesi bu temel üzerine bina edilmiş. Yani kötülüğü Allah yaratmış değil fakat insanı iyiye de kötüye de meyilli yaratmış ve Din yasalarıyla neyin iyi ,neyin kötü olduğunu da bildirmiş. O halde Allah katında kötü ve suçlu; Allahın emirlerine uymayan,kötülükte haddini aşan, kötülük sever zalim insanlardır. Vicdanen de insan iyi ve kötüyü ayırt edebilecek fıtratta yaratılmıştır ama Allah bu fıtratı hiçe sayanların,yarın biz bilmiyorduk dememeleri için de fıtratımıza ve insanlığın yararına uygun Din göndermiş. 

Ben burada söylenilenlerin aksini düşünüyorum.Allah iyiliği ve kötülüğü yaratmıştır Allah'ın yaptığı, söylediği, emrettiği iyidir.

Gönderen: @xyz123

Örneğin, yalan söylemek kötüdür. Ancak ölüm tehlikesi varsa iyidir. O hâlde yaratılmış kesin bir kötülük yoktur burada. Duruma göre değişir. Yalan söylemek yerinde olursa iyidir. Ya da hırsızın elini kesmek iyidir. Ancak bu fitneye sebep olacaksa kötüdür (Hz. Ömer örneği). Allah'ın emirleri de bir emrin yol açacağı sonuçlara göre şekillenen en iyi seçeneklerdir. 

Yalan söylemek ölüm tehlikesi olduğu zaman iyi değildir bir örnekle anlatayım.

Canını yalan söyleyerek mi kurtarmayı tercih edersin yoksa yalan söylemeden mi?Burada artık kötülük yapmak irade içine girer.Senin verdiğin örnekte yalan söylemek iyi olmaz irade dışına çıktığı için yaptığın davranışın(yalan söylemenin) kötü olduğundan bahsedemeyiz aynı şekilde iyi olduğundan da söz edemeyiz.

Allah'ın yaptığı iyidir emrettiği iyidir.Allah iyilik kötülük kavramlarına bağlı değildir bunlar Allah'a göre şekillenir.İyi ve kötü kavramlarına bağlıyız.Yaptığımızın iyi 

Hırsızın elini kesmek iyidir, fitneye sebep olmamak iyidir, hırsızın elini kesmemek kötüdür, fitneye sebep olmak kötüdür.Artık kötülük yapmak kaçınılmazdır, hangisi daha iyiyse ve daha az kötüyse o seçilir.

Ben böyle düşünüyorum.Mantıksız bir şey dediysem belirtin.

Hızır kıssasınıdaki çcouğun öldürülmesi falan böyle düşünebiliriz.

Gönderen: @uwu

hangisi daha iyiyse ve daha az kötüyse o seçilir.

İşte bak, hangisi daha az kötüyse o seçilir diyorsun. Demek ki Allah durumun özünde var olan özelliklere göre bizi yönlendiriyor. Aksi takdirde hırsızın elini kesmemek iyi olurdu.

Allah bize bildirseydi de bildirmeseydi de iyi iyidir, kötü de kötüdür. zeki insanlar neyin iyi neyin kötü olduğu ayrımını yapabilirler. Bu yüzden herkes Peygamber görmemiştir ama herkes amellerinden imtihan edilir, çünkü iyi ve kötüyü ayırabilecek donanımda herkes.

İyi ve kötü Allah dediği için iyi ve kötü olmamıştır, Allah iyi olduğu için bir şeyleri emretmiştir. O durumda hangi amel iyi ise onu emretmiştir. Evreni böyle yaratan da Allah olduğu için dolaylı olarak iyi ve kötüyü de Allah yaratmıştır. Fakat iyi ve kötü subjektif olduğu için direk yaratılmış bir şeyler değildir, duruma göre ortaya çıkan kavramlardır. Belki böyle biraz daha anlaşılır olmuştur.

Aslında aynı şeyleri söyledim ama bir şeyleri anlatırken çok sade anlatamıyorum ve akıllar karışıyor, tekrar tekrar aynılarını söyleyince daha iyi anlaşılıyor.

Gönderen: @kurangunlukleri

Bu yüzden herkes Peygamber görmemiştir ama herkes amellerinden imtihan edilir, çünkü iyi ve kötüyü ayırabilecek donanımda

Hocam bence bunu akılla kavramak her zaman mümkün değil. Zira o zaman peygambere ihtiyaç duymazdık. Aynı şekilde bazı kuralların hikmetini bilmeyiz veya duruma göre değişir. Her peygamberin şeriatı aynı değildir. Dolayısıyla şu ayet gereğince de kişiler Tevhid akidesinde oldukları sürece bazı amellerinden sorumlu değillerdir. 

Kim doğru yolda olursa, ancak kendi iyiliği için doğru yolda olur. Kim de saparsa ancak kendi kötülüğü için sapmış olur. Ve hiçbir yük taşıyıcı, başkasının yükünü yüklenmez. Ve Biz, bir resul göndermedikçe azap edecek değiliz.

(İSRA 15)

@xyz123 İyiyi ve kötüyü akılla kavramak çok kolaydır, mesela zinanın zararlı olduğunu herkes bilir fakat toplumlar nefislerine yenilip bozulurlar. putun gerçek ilah olmadığını bilir ama yine de ona toplum yöneticileri insanları onlara tapmaya iter ki kendi saltanatları devam etsin. Akılla bilinebilecek şeylerdir ama akılla bulunan işler genelde peşin zevkler getiren işler değillerdir. Bu yüzden bozulmuş toplumlar akıldan çok duyguları dinlerler ve zevk peşinde koşarlar. Peygamberler bu gibi durumlarda gelerek insanlığı düzeltmiştir. 

Gönderen: @xyz123

Kim doğru yolda olursa, ancak kendi iyiliği için doğru yolda olur. Kim de saparsa ancak kendi kötülüğü için sapmış olur. Ve hiçbir yük taşıyıcı, başkasının yükünü yüklenmez. Ve Biz, bir resul göndermedikçe azap edecek değiliz.

(İSRA 15)

Bu ayeti anlamak için de bir örnek vereyim. Örneğin çocuk evde sürekli yaramazlık yapar ve yaptığının yaramazlık olduğunu da bilir. Fakat anneler de "önce uyarmadan kalkıp dövmem" diye bir prensip edinebilir. Yani annenin "yaramazlık yaparlarsa döveceğim" diye uyarı yapması, çocuğun yaramazlık yaptığını bilmemesinin delili değildir.

Gönderen: @kurangunlukleri

@xyz123 İyiyi ve kötüyü akılla kavramak çok kolaydır, mesela zinanın zararlı olduğunu herkes bilir fakat toplumlar nefislerine yenilip bozulurlar. putun gerçek ilah olmadığını bilir ama yine de ona toplum yöneticileri insanları onlara tapmaya iter ki kendi saltanatları devam etsin. Akılla bilinebilecek şeylerdir ama akılla bulunan işler genelde peşin zevkler getiren işler değillerdir. Bu yüzden bozulmuş toplumlar akıldan çok duyguları dinlerler ve zevk peşinde koşarlar. Peygamberler bu gibi durumlarda gelerek insanlığı düzeltmiştir. 

Hocam  bir ayette biz her nefse iyiliğini ve kötülüğünü bildirdik anlamında bir ayet vardı. Bu ayet zaten iyinin ve kötünün bilgisinin bizde kodlanmış olduğunu göstermiyor mu?

Gönderen: @drobooss

Gönderen: @kurangunlukleri

@xyz123 İyiyi ve kötüyü akılla kavramak çok kolaydır, mesela zinanın zararlı olduğunu herkes bilir fakat toplumlar nefislerine yenilip bozulurlar. putun gerçek ilah olmadığını bilir ama yine de ona toplum yöneticileri insanları onlara tapmaya iter ki kendi saltanatları devam etsin. Akılla bilinebilecek şeylerdir ama akılla bulunan işler genelde peşin zevkler getiren işler değillerdir. Bu yüzden bozulmuş toplumlar akıldan çok duyguları dinlerler ve zevk peşinde koşarlar. Peygamberler bu gibi durumlarda gelerek insanlığı düzeltmiştir. 

Hocam  bir ayette biz her nefse iyiliğini ve kötülüğünü bildirdik anlamında bir ayet vardı. Bu ayet zaten iyinin ve kötünün bilgisinin bizde kodlanmış olduğunu göstermiyor mu?

Şems suresi 8. Ayet

1,2,3,4,5,6,7,8. Güneşe ve onun aydınlık veren parlaklığına; onu izlediğinde aya; güneşi açığa çıkardığında gündüze; güneşi örttüğünde geceye; göğe ve onu bina edene; yere ve onu döşeyene; nefse ve onu şekillendirene; nefse, kötülüğe ve korunmaya açık özelliklerini verene yemin olsun ki,

İşte bu ayette anlatılıyor. @Xyz123

Evet iyi geldi aklına. Maşallah.

“Nefse ve onu düzenleyene, ona iyilik ve kötülüğünü ilham edene yemin olsun ki.” (Şems , 7-8 )