Forumdaki son iletiler
Son 15 cevap
Son 10 konu
[box type= align="alignleft" class="" width=""]
İyi bir B-Y forumu yazarı nasıl olunur:
- Öncelikle açacağınız konuya ne çok uzun ne de çok kısa ve konuyu çok iyi açıklayan bir başlık atmalısınız. Başlığı okuyan konuyu anlamalı. Daha sonra mesajınızı uzun olarak, ayrıntılandırarak yazmalısınız. Mesajı ayrıntılandırmaktan kaçınmayın, ne dediğimi herkes anladı diye düşünmeyin. Çünkü yazar öyle sansa bile, okuyucu çoğu zaman kısa yazılardan ne denmek istendiğini anlayamıyor.
- Konu açarken konu başlığını çok kısa veya uzun girmemelisiniz ve konuyla alakalı bir başlık olmalı. "Yardım edin", "Bir sorum var" gibi konunun içeriğini anlatmayan başlıklar olmamalı. Veya soruyu uzunca başlık kısmına yazmamalısınız. Başlık atarken kendinizin bu konuyu Google'da nasıl aratacaksanız o şekilde bir başlık atmanız uygun olur. Örneğin karışmayan denizleri Google'da aratan kişi "Birbirine karışmayan denizler" olarak aratır.
- Ayrıca telefondan yazsanız dahi noktalama işaretlerini kullanarak yazın ki yazdıklarınız anlaşılır ve kaliteli olsun ve cevap gecikmesin.
- Her konuyu ilgili forumda açınız. Örneğin dini soru soracaksanız "Bir sohbet aç" forumunda açmayınız.
- Her konu için ayrı konu başlığı açalım. Bir konu başlığı altında daldan dala konmayalım. Bir konuyu tartışırken aklımıza yeni bir konu gelirse, yeni bir konu olarak açalım.
- Kanunlara aykırı olarak yapılan yorumları haber vermek için yorumun altındaki rapor butonuna tıklayınız. Detaylar Kullanım koşullarında.
Üye olamıyorum: Üyelik adınızı İngilizce karakterlerle ve boşluk olmadan oluşturunuz. Sonra e-posta adresine gelen doğrulama linkini tıklayınız. E-posta gelmediyse spam veya gereksiz kutusuna bakınız.
[/box]
Hocalarım ve arkdaşlarım merhaba khosann diye bir sitede "Zaman yanılsama mı?" başlıklı yazısında zamanın uzaya bağlı olduğunu fakat uzayın zamana bağlı olmadığını bu sayede evreni oluşturan haşa zamana bağlı olmayan bir ezeli evren olduğunu ve hawkingin bulduğu zaman-uzay ikilemi ile uyumlu olduğunu söylüyor.
Zaman-uzay: Uzay-zamanın tersi olup, nasıl biz zamana bağımlı mekanda ise serbestsek zaman uzay da da mekana bağımlı zamanda serbestiz diyor. Ve bunu karadeliğin içinden örnek veriyor. Uzay zamanda mekan 3 boyutlu, zaman 1 boyutlu, Zaman uzayda mekan 1 boyutlu, zaman 3 boyutlu diyor. Buna ne gibi bir anti tez üretebiliriz hocam?(Hocam çok vesvese yapan bir durum cevaplarsanız sevinirim.)
link: https://khosann.com/zaman-akiyor-mu-yoksa-bir-yanilsama-mi/amp/
Uzay zamanda mekan 3 boyutlu, zaman 1 boyutlu, Zaman uzayda mekan 1 boyutlu, zaman 3 boyutlu diyor. Buna ne gibi bir anti tez üretebiliriz hocam?(Hocam çok vesvese yapan bir durum cevaplarsanız sevinirim.)
Bence gayet mantıklı bir hipotez. Bunda vesveselik birşey yokki!
"Öyle ki ; büyük patlama uzay- zamanda bir nokta değil zamanda bir andır ama aslında mega uzayda bir koordinat..." (bu cümlenin devamını merak ettim, devamını da ekler misin?) bu hipotez, Kuran'da "Allah ol deyince olur" ayetini çok güzel açıklamış.
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
Uzay zamanda mekan 3 boyutlu, zaman 1 boyutlu, Zaman uzayda mekan 1 boyutlu, zaman 3 boyutlu diyor. Buna ne gibi bir anti tez üretebiliriz hocam?(Hocam çok vesvese yapan bir durum cevaplarsanız sevinirim.)
Bence gayet mantıklı bir hipotez. Bunda vesveselik birşey yokki!
"Öyle ki ; büyük patlama uzay- zamanda bir nokta değil zamanda bir andır ama aslında mega uzayda bir koordinat..." (bu cümlenin devamını merak ettim, devamını da ekler misin?) bu hipotez, Kuran'da "Allah ol deyince olur" ayetini çok güzel açıklamış.
Tabi ki hocam eklerim. Ama hocam mega uzaya ezeli demiş. Uzayı yaratan da Allah'tır, Kozan ateist'tir hocam Stephen Hawking'in ezeli mega uzay hipotezini savunuruyor biz buna nasıl bir anti tez yürütebiliriz. Yani uzay var ama zaman yok veya sanal diyor.
linki burda yazının:
YAZININ TAMAMI:
Zaman Akıyor mu, Yoksa bir Yanılsama mı?
Zaman nedir ve bir nehir gibi geçmişten geleceğe akıyor mu? Zaman gerçek mi, yoksa maddenin uzayda yer, şekil ve özellik değiştirmesinden kaynaklanan bir yanılsama mı? Sahi saatler nasıl çalışır ve zamanı nasıl ölçer? Peki fizikçiler zaman gerçek değil derken neyi kast ediyor? Zamansız fizik teorisi olur mu ve evrenin oluşumunu zaman olmadan açıklayabilir miyiz?
Zaman nedir ve nasıl akıyor?
Vakit nakittir ve hayatta yenilemeyen tek kayrak zamandır. Zaman geçip gider ve kaybolan saatleri veya gençliğinizi geri getiremezsiniz. Einstein’ın dediği gibi, “Güzel bir kadının yanında otururken bir saat bir saniye gibi geçer ama kızgın korlar üzerinde yürürken bir saniye bir saat gibi gelir. İşte görelilik budur ama görelilik aşktan sorumlu değildir.” Oysa bütün bunların sebebi olmalı.
Bizim de evrenin büyük patlamaylaoluşmasından uzak gelecekte büyük donmayla yok olacak olmasına dek her şeyi önce zaman gerçek mi diye sorarak yanıtlamamız gerekiyor. Ray Cummings zaman nedir sorusunu şöyle cevaplamış: “Zaman her şeyin bir anda olmasını önleyen şeydir.” Güzel bir cevap ama pek yararlı değil. Wikipedia da bu konuda pek yardımcı olmuyor ve zaman saatlerin ölçtüğü şeydir diyor. Oysa zamanın en kesin tanımını Einstein yapmıştır:
Einstein 1905-1917 arasında geliştirdiği görelilik teorisiyle zamanı matematiksel bir boyut olarak tanımladı. Fizikte boyut içinde hareket edebildiğiniz yöndür. Örneğin üç uzay boyutu var ve bunlar birbirine 90 derece açı yapar. Dördüncü uzay boyutu olsa bu da diğer üçüne birden 90 derece açı yapacaktı. Einstein zamanı bir boyut olarak göstererek evreni üç uzay + bir zaman boyutuyla 4B olarak tanımladı. Bu bilgi konumuzun püf noktasıdır:
İlgili yazı: Kodlama İçin En Gerekli 16 Programlama Dili
Öyleyse zaman akıyor
Dikkat ederseniz üç uzay boyutunu birbirinden bağımsız düşünemezsiniz. Tek boyutlu bir şeyi, hele boyutsuz matematiksel bir noktayı hayal edemeyiz bile! Oysa görelilikte zaman tek boyutludur. İyi ki de öyle. 3-5 zaman boyutu olsa geçmişle gelecek yün yumağı gibi dolanır, işler sarpa sarar ve anlamlı bir hayat yaşamak iyice zorlaşırdı. Espri bir yana görelilikte uzayla zaman arasında çok önemli bir fark vardır: Uzayda olduğunuz yerde durabilirsiniz ama zamanda duramazsınız.
Zamanı donduramaz ve hep ışık hızındageleceğe gidersiniz. Sadece herkes ve her şey sizinle aynı hızda geleceğe gittiği için zaman makinesini anlatan bilimkurgu filmlerindeki gibi 1000 yıl sonraya herkesten önce gidemezsiniz. Peki görelilikte uzay-zamanın bir bütün olması zamanın uzay kadar temel olduğunu gösterir mi? Yoksa zaman uzaydan mı türer? Bunu aklınızda tutun ama önce x ve y çizgilerini birleştiren klasik bir Kartezyen uzay-zaman düzlemini düşünün.
Bu düzlemde x’i uzay ve ona dikey olan (90 derece açı yapan) y’yi de zaman olarak gösteririz. İstanbul’dan Bodruma giderken hem uzayda hem zamanda yol alırsınız. Bu hareketi x, y düzleminde bir köşegen çizgi olarak gösterirsiniz. Konvansiyonel olarak, yani bilim insanlarının zamanı göstermek için kabul ettiği tercihe bağlı bir kural olarak bu düzlemde ışığı düzlemi tam ortadan çapraz kesen, yani x ve y çizgilerine 45 derece açı yapan bir köşegen olarak gösteririz. Peki uzayla zaman nasıl yer değiştiriyor?
İlgili yazı: Gerçek Adem: ilk insan ne zaman yaşadı?
Zaman akıyor ve zamanuzay oluyor
Hiçbir şey ışıktan hızlı gitmediği için roketler uzay-zaman düzleminde en fazla 44,99∞ açıyla uzanan bir çizgi çizebilirler. Hız = uzay / zaman eşittir. Bu nedenle Kartezyen düzlemde hızlanır veya yön değiştirirken çizdiğiniz açı zamandan uzaya ve uzaydan zamana dönüş açınızı gösterir. Oysa ışık hızında ya da ışıktan hızlı gidemeyeceğiniz için x veya y çizgilerinin üzerine binmeniz imkansızdır.
Işık hızında gidiyor olsanız zaman akmazdı ve ışıktan hızlı gidiyor olsanız uzay ve zaman yer değiştirerek tıpkı bir kara deliğin içinde olduğu gibi zamanuzay olurdu. Kara deliğin içinde nereye giderseniz gidin, ister yukarı ister aşağı gidin hep kara deliğin merkezindeki tekilliğe ulaşırsanız; çünkü kara deliğin içinde zaman üç boyutludur ve uzay da tek boyutludur.
Dolayısıyla kara deliğin içinde ışıktan hızlı gitmeyi başarsanız bile yine kara delikten çıkamaz ve sonsuz geçmiş ya da gelecekte hep tekilliğe varırsınız (ışıktan hızlı gitmekgeçmişe gitmek demektir). Zaman akıyor mu sorusu için zamanla uzayın kara deliğin içinde yer değiştirdiğini de aklınızda tutun. Peki bütün bunların doğru olduğunu nereden biliyoruz? Zamanı saatlerle ölçebiliyor ve görelilik teorisindeki bu sonuçların doğru olduğunu gösterebiliyoruz.
Saatler nasıl çalışırderseniz zamanı düzenli aralıklarla ölçerler. Kuantum fiziğine göre evrende ölçülebilecek en kısa zaman aralığı 10-44saniye ile Planck zamanıdır. Bunu görelilik teorisine uygularsak evreni masaya yan koyulmuş dilimli bir tost ekmeğine benzetebiliriz. Ekmek poşetinin dibi (solda) büyük patlama anını (yani geçmişi) ve poşetin ucu da uzak geleceği gösterir. Ekmek dilimleri ise Planck zamanı aralıklarıyla dilimlenmiştir. Peki bu tasarımda zaman akıyor mu?
İlgili yazı: İnternetinizi Uçuracak En İyi 10 Modem
Zamanın oku
Ne görelilik ne de kuantum mekaniğindezamanın aktığını gösteren bir denklem yoktur. Zamanın akışını denklemlerle gösterebiliriz ama bu denklemler zamanın neden aktığını göstermez. Görelilik ve kuantum fiziği dahil bütün fizik teorileri zamanda simetriktir. Zaman geçmişe aksa da aynen işler. Görelilikteki blok evren tasarımında bizim zamanın akışı olarak algıladığımız şey Planck zamanı aralıklarıyla art arda ve olayların akışını gösterecek uygun sırayla dizilmiş uzay dilimleridir.
Oysa olayların bir dilimden diğerine sırayla geçerek gerçekleşmesi ve zamanın akmasını gerektiren hiçbir kural yoktur. Bir şey hariç: Madde ve enerji bir daha tekrarlanmayacak şekilde uzayda sürekli yer değiştirir, şekil ve özellik değiştirir ama bunların hiçbiri zamanda tanımlanmaz. Hepsi uzayda tanımlanır. Kısacası madde ve enerji uzayda hareket ettiği için zaman akıyor gibidir. Madde zaman dikte ettiği için değişmez. Zaman madde değiştiği için akar.
İşte bu yüzden fizikçiler zaman gerçek değildiyor; çünkü zaman uzaya bağlıdır ama uzay zamana bağlı değildir. Einstein uzay-zamanı birleştirdi ama dikkat edecek olursanız hep uzaya öncelik verdi: Kütle uzayı büker, bükülen uzayda ışığın aldığı yol uzar ve biz de bunu zamanın yavaşlamasıolarak algılarız. Zaman bağımsız bir gerçekliğe sahip değildir. Peki uzay zamandan bağımsız olabilir mi?
İlgili yazı: 18 Ayda Nasıl 24 Kilo Verdim?
Zaman akıyor ama bildiğiniz gibi değil
Zaman gerçek mi diye sormadan önce gerçekten ne kast ettiğimize bakalım: Bilimde gerçek gözlemlerimizi doğru olarak açıklayan bir teorinin gerekli bileşenidir. Örneğin kuarklar gerçektir ama görebildiğimiz için değil. Protonlarıoluşturan kuarkları göremeyiz, protonlar çarpıştığında ürettiği enerji izlerini de göremeyiz. Yalnızca bu izlerin detektörlerdeki etkisini görebiliriz (güneşe baktıktan sonra gözünüzde benekler oluşması gibi).
Buna rağmen kuarklar gerçektir; çünkü CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısındaçarpıştırılan protonların davranışlarını ancak kuark parçacıklarının var olduğunu kabul ederek açıklayabiliriz. Bu bağlamda görelilik teorisinde zaman gerçektir; çünkü bu teorinin düzgün çalışması için gereklidir. Peki zamana ihtiyaç duymayan bir fizik teorisi olabilir mi? Evrenin oluşumunu zaman olmadan açıklayabilir miyiz? Bunları sorarken dikkatli olmamız lazım:
Örneğin sicim teorisi gerçekse kuarklar tek boyutlu (enerji?) sicimlerinden oluşur ama bu kuarkların gerçek olmadığı anlamına gelmez. Yalnızca sicimlerden oluştuğu anlamına gelir. Gelecekte genel görelilikteki eksikliklerini giderirsek bunu göreliliğin yanlış olduğunu göstererek yapmayacağız. Görelilik doğrudur ama büyük olasılıkla daha genel ve derin bir teorinin, belki de tüm evreni tek denklemle açıklayacak her şeyin teorisinin özel bir çözümüdür.
Bu durumda evet, evreni zamansız bir teoriyle açıklamak mümkün olabilir ve ama zamanın en temel olgu olmaması, zamanın gerçek olmadığını, zamanın akışının bir yanılsama olduğunu göstermez. Sadece zamanın örneğin uzaydan türeyen bir özellik olduğunu gösterir. Bu ilk bakışta devrimsel gelebilir ama aslında değildir. Nasıl ki Einstein kütlenin (dolayısıyla maddenin) enerjiden türeyen bir özellik olduğunu gösterdi (madde gerçektir ama en temel değildir), biz de zamanın uzaydan türeyen bir özellik olduğunu gösterebiliriz. Nasıl mı?
İlgili yazı: Zamanda Yolculuk Etmenin 9 Sıra Dışı Yolu
Kuantum kütleçekim kuramı
Görelilikte uzay-zaman bir bütündür ki uzayı ölçerek zamanın akışını da ölçebilirsiniz; yani görelilik size saatlerin neden ve nasıl çalıştığını söyler ama kuantum mekaniğinde rastlantısallık vardır. Evreni Planck uzunluğundan kısa mesafeler ve Planck zamanından kısa anlarda ölçemeyiz. Heisenberg’in belirsizlik ilkesine göre moleküller, atomlar, atomaltı ve temel parçacıklara rastlantısallık hükmeder. Radyoaktif plütonyumun bozunarak daha hafif bir atoma dönüşmesi rastlantısaldır.
Açıkçası bu da kuantum fiziğinin eksik olduğunu gösterir. Kuantum mekaniği zamanı ölçemez ama görelilik ölçebilir. Peki zamanın temel olup olmadığını veya zamansız bir teoriyi görelilikle kuantum mekaniğini birleştiren kuantum kütleçekim kuramı geliştirerek gösterebilir miyiz? Belki ama kuantum kütleçekim kuramı bile bu soruyu yanıtlamayabilir:
Neden kuantum mekaniğini göreliliğe eklemeye çalışmıyoruz da göreliliği kuantum mekaniğine eklemiyoruz? Çünkü bizler atomlardan oluşuyoruz ve atomların nasıl oluştuğunu kuantum mekaniği gösteriyor. Görelilik sadece atomların milimetrenin onda birinden uzun mesafelerde uzayda nasıl hareket ettiğini gösteriyor fakat bu da taraflı bir yaklaşım. Büyük olasılıkla kuantum fizikçilerinin yanıldığı taraflı bir yaklaşım. Belki de görelilik kuantum mekaniğine asla eklenemeyecek.
Nitekim halka kuantum kütleçekim kuramı ve çok sayıda sicim teorisi bunu başaramadı. Üstelik bunun çok basit yanıtı olabilir. Görelilik ile kuantum mekaniği birbiriyle asla bağdaşmayan ama daha genel ve derin bir teorinin parçası olabilir. Zamansız bir teorinin… Peki zaman büyük patlamayla mı akmaya başladı?
İlgili yazı: Düz Dünya Teorisini Çürüten 12 Kanıt
Büyük patlamayla akmaya başladı
Görelilikte uzay-zaman bir bütündür ki uzayı ölçerek zamanın akışını da ölçebilirsiniz; yani görelilik size saatlerin neden ve nasıl çalıştığını söyler ama kuantum mekaniğinde rastlantısallık vardır. Evreni Planck uzunluğundan kısa mesafeler ve Planck zamanından kısa anlarda ölçemeyiz. Heisenberg’in belirsizlik ilkesine göre moleküller, atomlar, atomaltı ve temel parçacıklara rastlantısallık hükmeder. Radyoaktif plütonyumun bozunarak daha hafif bir atoma dönüşmesi rastlantısaldır.
Açıkçası bu da kuantum fiziğinin eksik olduğunu gösterir. Kuantum mekaniği zamanı ölçemez ama görelilik ölçebilir. Peki zamanın temel olup olmadığını veya zamansız bir teoriyi görelilikle kuantum mekaniğini birleştiren kuantum kütleçekim kuramı geliştirerek gösterebilir miyiz? Belki ama kuantum kütleçekim kuramı bile bu soruyu yanıtlamayabilir:
Neden kuantum mekaniğini göreliliğe eklemeye çalışmıyoruz da göreliliği kuantum mekaniğine eklemiyoruz? Çünkü bizler atomlardan oluşuyoruz ve atomların nasıl oluştuğunu kuantum mekaniği gösteriyor. Görelilik sadece atomların milimetrenin onda birinden uzun mesafelerde uzayda nasıl hareket ettiğini gösteriyor fakat bu da taraflı bir yaklaşım. Büyük olasılıkla kuantum fizikçilerinin yanıldığı taraflı bir yaklaşım. Belki de görelilik kuantum mekaniğine asla eklenemeyecek.
Nitekim halka kuantum kütleçekim kuramı ve çok sayıda sicim teorisi bunu başaramadı. Üstelik bunun çok basit yanıtı olabilir. Görelilik ile kuantum mekaniği birbiriyle asla bağdaşmayan ama daha genel ve derin bir teorinin parçası olabilir. Zamansız bir teorinin… Peki zaman büyük patlamayla mı akmaya başladı?
İlgili yazı: Düz Dünya Teorisini Çürüten 12 Kanıt
Zaman için sonsöz
Bilim insanları uzay-zaman bölünmez bütündür diyen ama ne uzay ne de zamanın tam olarak ne olduğu ya da nasıl oluştuğunu söylemeyen görelilik teorisini daha temel bir teoriyle güncellemek için çalışıyorlar. Kuantum fiziğinde dolanık parçacıklarınbirbirini anında etkilemesinden hareketle, biraz da Lee Smolin ile Carlo Rovelli’nin öncülük ettiği halka kuantum kütleçekim kuramından esinlenerek uzayı bir network olarak görüyorlar.
Buna göre uzay bile nihai temel değildir:Ne olduğunu bilmediğimiz enerji düğümlerinden oluşan ve bir evren oluştuğu zaman kendini parçacıklar olarak gösteren bir networktür. Dijital fizikçi Stephen Wolfram’ın hiper grafiklerine veya Amplituhedron teorisindeki gibi örümcek ağına benzeyen bir enerji ağıdır. Zaman da bu ağın içindeki madde ve enerjinin hareketinden türer.
Benim en ilginç bulduğum teori ise tıpkı diğerleri gibi ayrıca yazacağım Janus Noktaları’dır. Julian Barbour son 20 yılda genel göreliliğin yerini alabilecek tümüyle zamansız bir teori geliştirdi. Bu teori de zamanı uzaydaki parçacıkların birbiriyle kurduğu ilişkiden türetiyor. Böylece fizikteki son gelişmelerin bizi iki sonuca götürdüğünü gördük:
1) Zaman uzaydan türüyor ve uzay doğada temel bir unsun olabilir. 2) Uzay da enerji alanlarının kendi içinde networkler, ağsı yapılar türetmesiyle ortaya çıkıyor olabilir. Bu durumda bir kuantum kütleçekim kuramı geliştirsek bile bunu görelilik ile kuantum fiziğini birleştirerek yapamayabiliriz. Bize bambaşka bir teori gerekebilir. Siz de evrenin iki boyutlu bir hologram olup olmadığını şimdi sorabilir, sicim teorisindeki ek 7 uzay boyutunu görebilir ve kozmik sicimler sayesinde yıldızların içinde bambaşka canlı türleri yaşayıp yaşamadığını merak edebilirsiniz. 2021’in ilk haftası muhteşem geçsin. Sağlıcakla ve bilimle kalın. ?
kaynak: https://khosann.com/zaman-akiyor-mu-yoksa-bir-yanilsama-mi/amp/
Uzay zamanda mekan 3 boyutlu, zaman 1 boyutlu, Zaman uzayda mekan 1 boyutlu, zaman 3 boyutlu diyor. Buna ne gibi bir anti tez üretebiliriz hocam?(Hocam çok vesvese yapan bir durum cevaplarsanız sevinirim.)
Bence gayet mantıklı bir hipotez. Bunda vesveselik birşey yokki!
"Öyle ki ; büyük patlama uzay- zamanda bir nokta değil zamanda bir andır ama aslında mega uzayda bir koordinat..." (bu cümlenin devamını merak ettim, devamını da ekler misin?) bu hipotez, Kuran'da "Allah ol deyince olur" ayetini çok güzel açıklamış.
Tabi ki hocam eklerim. Ama hocam mega uzaya ezeli demiş. Uzayı yaratan da Allah'tır, Kozan ateist'tir hocam Stephen Hawking'in ezeli mega uzay hipotezini savunuruyor biz buna nasıl bir anti tez yürütebiliriz. Yani uzay var ama zaman yok veya sanal diyor.
linki burda yazının:
Desin kardeşim. Onlara göre öyle çünkü Tanrının varlığına inanmıyorlar. Biz inananlar kendi inancımız doğrultusunda bir fikrin doğrusunu ve eğrisini ayırmalıyız. Ben burada bu hipotezin mantıklı olduğunu ve Kuran'da " Allah ol deyince oluverir " ayetiyle uyumunu anladım. Ha onlar bu konulara girerler mi dersen girmezler çünkü din onlara göre yalan, Tanrı yalan, kitap yalan, peygamberler yalan. Biz ise eğrinin içinden doğruyu, batılın içinden hakikatı, kömürün içinden elması bulup seçeriz.
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
@hidayet-g-2 teşekkürler,uzunmuş şimdi müsait değilim de okuyacağım inşallah.
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
@drobooss Tamam hocam ama hemen bir soru sorcam kusura bakmayın hocam. Hocam bu yazıda zaman olmayan uzayda daha doğrusu sanal zaman olan uzaydan çıkan evren demiş bizim evrenimizde bu kuantum dalgalanma modeli aslında ama bu mega evren sanal zamana sahip olduğu için haşa buna ezeli denilebilir mi?
@drobooss Tamam hocam ama hemen bir soru sorcam kusura bakmayın hocam. Hocam bu yazıda zaman olmayan uzayda daha doğrusu sanal zaman olan uzaydan çıkan evren demiş bizim evrenimizde bu kuantum dalgalanma modeli aslında ama bu mega evren sanal zamana sahip olduğu için haşa buna ezeli denilebilir mi?
İnsanların inançlarına göre bakış açıları şekillenir, bakış açılarına göre de inançları şekillenir.
Şimdi materyalistler kendi bakış açılarına göre evren,kozmos, bigbang,mega evren, paralel evrenler vs.görüşlerin ezeli olmasını isterler ve öyle yorumlarlar çünkü bundan başka çareleri yoktur aksi takdirde Tanrı inancı ile baş başa kalacaklar. Bizim için ise Tanrıdan başka ezeli sıfatını taşıyan birşey mümkün değildir. O yüzden temelde onlarla ayrılıyoruz.
Fakat temel inanca rağmen ben bir insanın veya bir görüşün veya bir bilginin doğruluğunu veya yanlışlığını söyleyenin inancına göre değil söylediğinin doğruluğuna göre değerlendiririm. Yani konu hakkında söylenenlerin tamamını çöp kutusuna atmam, sadece çöp kısmını atarım.
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
@drobooss yok katılıyorum hocam size ama bu haşa sözde "ezeli" bahsettiği mega evrende değişme var ki bu evrenler üretiyor, bu şeyin öncesi ve sonrası olmuş oluyor ikincisi bu sanal uzay zamanda enerjiden oluşuyor. Zamanı enerjiden ayrı düşünemeyiz. Maddeyi enerjiden ayrı düşünemeyiz. Uzayı maddeden ayrı düşünemeyiz. Zamanı uzaydan ayrı düşünemeyiz. Fakat Kozan düşünebiliriz mi diyor onu anlamadım. Siz anladıysanız bir şey bu yazıda zaman be uzay ile ilgili bazı yerleri anlatabilir misiniz hocam?
YAZININ TAMAMI:
Zaman Akıyor mu, Yoksa bir Yanılsama mı?
Zaman nedir ve nasıl akıyor?
Vakit nakittir ve hayatta yenilemeyen tek kayrak zamandır. Zaman geçip gider ve kaybolan saatleri veya gençliğinizi geri getiremezsiniz. Einstein’ın dediği gibi, “Güzel bir kadının yanında otururken bir saat bir saniye gibi geçer ama kızgın korlar üzerinde yürürken bir saniye bir saat gibi gelir. İşte görelilik budur ama görelilik aşktan sorumlu değildir.” Oysa bütün bunların sebebi olmalı.
Bizim de evrenin büyük patlamaylaoluşmasından uzak gelecekte büyük donmayla yok olacak olmasına dek her şeyi önce zaman gerçek mi diye sorarak yanıtlamamız gerekiyor. Ray Cummings zaman nedir sorusunu şöyle cevaplamış: “Zaman her şeyin bir anda olmasını önleyen şeydir.” Güzel bir cevap ama pek yararlı değil. Wikipedia da bu konuda pek yardımcı olmuyor ve zaman saatlerin ölçtüğü şeydir diyor. Oysa zamanın en kesin tanımını Einstein yapmıştır:
Einstein 1905-1917 arasında geliştirdiği görelilik teorisiyle zamanı matematiksel bir boyut olarak tanımladı. Fizikte boyut içinde hareket edebildiğiniz yöndür. Örneğin üç uzay boyutu var ve bunlar birbirine 90 derece açı yapar. Dördüncü uzay boyutu olsa bu da diğer üçüne birden 90 derece açı yapacaktı. Einstein zamanı bir boyut olarak göstererek evreni üç uzay + bir zaman boyutuyla 4B olarak tanımladı. Bu bilgi konumuzun püf noktasıdır:
İlgili yazı: Kodlama İçin En Gerekli 16 Programlama Dili
Öyleyse zaman akıyor
Dikkat ederseniz üç uzay boyutunu birbirinden bağımsız düşünemezsiniz. Tek boyutlu bir şeyi, hele boyutsuz matematiksel bir noktayı hayal edemeyiz bile! Oysa görelilikte zaman tek boyutludur. İyi ki de öyle. 3-5 zaman boyutu olsa geçmişle gelecek yün yumağı gibi dolanır, işler sarpa sarar ve anlamlı bir hayat yaşamak iyice zorlaşırdı. Espri bir yana görelilikte uzayla zaman arasında çok önemli bir fark vardır: Uzayda olduğunuz yerde durabilirsiniz ama zamanda duramazsınız.
Zamanı donduramaz ve hep ışık hızındageleceğe gidersiniz. Sadece herkes ve her şey sizinle aynı hızda geleceğe gittiği için zaman makinesini anlatan bilimkurgu filmlerindeki gibi 1000 yıl sonraya herkesten önce gidemezsiniz. Peki görelilikte uzay-zamanın bir bütün olması zamanın uzay kadar temel olduğunu gösterir mi? Yoksa zaman uzaydan mı türer? Bunu aklınızda tutun ama önce x ve y çizgilerini birleştiren klasik bir Kartezyen uzay-zaman düzlemini düşünün.
Bu düzlemde x’i uzay ve ona dikey olan (90 derece açı yapan) y’yi de zaman olarak gösteririz. İstanbul’dan Bodruma giderken hem uzayda hem zamanda yol alırsınız. Bu hareketi x, y düzleminde bir köşegen çizgi olarak gösterirsiniz. Konvansiyonel olarak, yani bilim insanlarının zamanı göstermek için kabul ettiği tercihe bağlı bir kural olarak bu düzlemde ışığı düzlemi tam ortadan çapraz kesen, yani x ve y çizgilerine 45 derece açı yapan bir köşegen olarak gösteririz. Peki uzayla zaman nasıl yer değiştiriyor?
İlgili yazı: Gerçek Adem: ilk insan ne zaman yaşadı?
Zaman akıyor ve zamanuzay oluyor
Hiçbir şey ışıktan hızlı gitmediği için roketler uzay-zaman düzleminde en fazla 44,99∞ açıyla uzanan bir çizgi çizebilirler. Hız = uzay / zaman eşittir. Bu nedenle Kartezyen düzlemde hızlanır veya yön değiştirirken çizdiğiniz açı zamandan uzaya ve uzaydan zamana dönüş açınızı gösterir. Oysa ışık hızında ya da ışıktan hızlı gidemeyeceğiniz için x veya y çizgilerinin üzerine binmeniz imkansızdır.
Işık hızında gidiyor olsanız zaman akmazdı ve ışıktan hızlı gidiyor olsanız uzay ve zaman yer değiştirerek tıpkı bir kara deliğin içinde olduğu gibi zamanuzay olurdu. Kara deliğin içinde nereye giderseniz gidin, ister yukarı ister aşağı gidin hep kara deliğin merkezindeki tekilliğe ulaşırsanız; çünkü kara deliğin içinde zaman üç boyutludur ve uzay da tek boyutludur.
Dolayısıyla kara deliğin içinde ışıktan hızlı gitmeyi başarsanız bile yine kara delikten çıkamaz ve sonsuz geçmiş ya da gelecekte hep tekilliğe varırsınız (ışıktan hızlı gitmekgeçmişe gitmek demektir). Zaman akıyor mu sorusu için zamanla uzayın kara deliğin içinde yer değiştirdiğini de aklınızda tutun. Peki bütün bunların doğru olduğunu nereden biliyoruz? Zamanı saatlerle ölçebiliyor ve görelilik teorisindeki bu sonuçların doğru olduğunu gösterebiliyoruz.
Saatler nasıl çalışırderseniz zamanı düzenli aralıklarla ölçerler. Kuantum fiziğine göre evrende ölçülebilecek en kısa zaman aralığı 10-44saniye ile Planck zamanıdır. Bunu görelilik teorisine uygularsak evreni masaya yan koyulmuş dilimli bir tost ekmeğine benzetebiliriz. Ekmek poşetinin dibi (solda) büyük patlama anını (yani geçmişi) ve poşetin ucu da uzak geleceği gösterir. Ekmek dilimleri ise Planck zamanı aralıklarıyla dilimlenmiştir. Peki bu tasarımda zaman akıyor mu?
İlgili yazı: İnternetinizi Uçuracak En İyi 10 Modem
Zamanın oku
Ne görelilik ne de kuantum mekaniğindezamanın aktığını gösteren bir denklem yoktur. Zamanın akışını denklemlerle gösterebiliriz ama bu denklemler zamanın neden aktığını göstermez. Görelilik ve kuantum fiziği dahil bütün fizik teorileri zamanda simetriktir. Zaman geçmişe aksa da aynen işler. Görelilikteki blok evren tasarımında bizim zamanın akışı olarak algıladığımız şey Planck zamanı aralıklarıyla art arda ve olayların akışını gösterecek uygun sırayla dizilmiş uzay dilimleridir.
Oysa olayların bir dilimden diğerine sırayla geçerek gerçekleşmesi ve zamanın akmasını gerektiren hiçbir kural yoktur. Bir şey hariç: Madde ve enerji bir daha tekrarlanmayacak şekilde uzayda sürekli yer değiştirir, şekil ve özellik değiştirir ama bunların hiçbiri zamanda tanımlanmaz. Hepsi uzayda tanımlanır. Kısacası madde ve enerji uzayda hareket ettiği için zaman akıyor gibidir. Madde zaman dikte ettiği için değişmez. Zaman madde değiştiği için akar.
İşte bu yüzden fizikçiler zaman gerçek değildiyor; çünkü zaman uzaya bağlıdır ama uzay zamana bağlı değildir. Einstein uzay-zamanı birleştirdi ama dikkat edecek olursanız hep uzaya öncelik verdi: Kütle uzayı büker, bükülen uzayda ışığın aldığı yol uzar ve biz de bunu zamanın yavaşlamasıolarak algılarız. Zaman bağımsız bir gerçekliğe sahip değildir. Peki uzay zamandan bağımsız olabilir mi?
İlgili yazı: 18 Ayda Nasıl 24 Kilo Verdim?
Zaman akıyor ama bildiğiniz gibi değil
Zaman gerçek mi diye sormadan önce gerçekten ne kast ettiğimize bakalım: Bilimde gerçek gözlemlerimizi doğru olarak açıklayan bir teorinin gerekli bileşenidir. Örneğin kuarklar gerçektir ama görebildiğimiz için değil. Protonlarıoluşturan kuarkları göremeyiz, protonlar çarpıştığında ürettiği enerji izlerini de göremeyiz. Yalnızca bu izlerin detektörlerdeki etkisini görebiliriz (güneşe baktıktan sonra gözünüzde benekler oluşması gibi).
Buna rağmen kuarklar gerçektir; çünkü CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısındaçarpıştırılan protonların davranışlarını ancak kuark parçacıklarının var olduğunu kabul ederek açıklayabiliriz. Bu bağlamda görelilik teorisinde zaman gerçektir; çünkü bu teorinin düzgün çalışması için gereklidir. Peki zamana ihtiyaç duymayan bir fizik teorisi olabilir mi? Evrenin oluşumunu zaman olmadan açıklayabilir miyiz? Bunları sorarken dikkatli olmamız lazım:
Örneğin sicim teorisi gerçekse kuarklar tek boyutlu (enerji?) sicimlerinden oluşur ama bu kuarkların gerçek olmadığı anlamına gelmez. Yalnızca sicimlerden oluştuğu anlamına gelir. Gelecekte genel görelilikteki eksikliklerini giderirsek bunu göreliliğin yanlış olduğunu göstererek yapmayacağız. Görelilik doğrudur ama büyük olasılıkla daha genel ve derin bir teorinin, belki de tüm evreni tek denklemle açıklayacak her şeyin teorisinin özel bir çözümüdür.
Bu durumda evet, evreni zamansız bir teoriyle açıklamak mümkün olabilir ve ama zamanın en temel olgu olmaması, zamanın gerçek olmadığını, zamanın akışının bir yanılsama olduğunu göstermez. Sadece zamanın örneğin uzaydan türeyen bir özellik olduğunu gösterir. Bu ilk bakışta devrimsel gelebilir ama aslında değildir. Nasıl ki Einstein kütlenin (dolayısıyla maddenin) enerjiden türeyen bir özellik olduğunu gösterdi (madde gerçektir ama en temel değildir), biz de zamanın uzaydan türeyen bir özellik olduğunu gösterebiliriz. Nasıl mı?
İlgili yazı: Zamanda Yolculuk Etmenin 9 Sıra Dışı Yolu
Kuantum kütleçekim kuramı
Görelilikte uzay-zaman bir bütündür ki uzayı ölçerek zamanın akışını da ölçebilirsiniz; yani görelilik size saatlerin neden ve nasıl çalıştığını söyler ama kuantum mekaniğinde rastlantısallık vardır. Evreni Planck uzunluğundan kısa mesafeler ve Planck zamanından kısa anlarda ölçemeyiz. Heisenberg’in belirsizlik ilkesine göre moleküller, atomlar, atomaltı ve temel parçacıklara rastlantısallık hükmeder. Radyoaktif plütonyumun bozunarak daha hafif bir atoma dönüşmesi rastlantısaldır.
Açıkçası bu da kuantum fiziğinin eksik olduğunu gösterir. Kuantum mekaniği zamanı ölçemez ama görelilik ölçebilir. Peki zamanın temel olup olmadığını veya zamansız bir teoriyi görelilikle kuantum mekaniğini birleştiren kuantum kütleçekim kuramı geliştirerek gösterebilir miyiz? Belki ama kuantum kütleçekim kuramı bile bu soruyu yanıtlamayabilir:
Neden kuantum mekaniğini göreliliğe eklemeye çalışmıyoruz da göreliliği kuantum mekaniğine eklemiyoruz? Çünkü bizler atomlardan oluşuyoruz ve atomların nasıl oluştuğunu kuantum mekaniği gösteriyor. Görelilik sadece atomların milimetrenin onda birinden uzun mesafelerde uzayda nasıl hareket ettiğini gösteriyor fakat bu da taraflı bir yaklaşım. Büyük olasılıkla kuantum fizikçilerinin yanıldığı taraflı bir yaklaşım. Belki de görelilik kuantum mekaniğine asla eklenemeyecek.
Nitekim halka kuantum kütleçekim kuramı ve çok sayıda sicim teorisi bunu başaramadı. Üstelik bunun çok basit yanıtı olabilir. Görelilik ile kuantum mekaniği birbiriyle asla bağdaşmayan ama daha genel ve derin bir teorinin parçası olabilir. Zamansız bir teorinin… Peki zaman büyük patlamayla mı akmaya başladı?
İlgili yazı: Düz Dünya Teorisini Çürüten 12 Kanıt
Büyük patlamayla akmaya başladı
Görelilikte uzay-zaman bir bütündür ki uzayı ölçerek zamanın akışını da ölçebilirsiniz; yani görelilik size saatlerin neden ve nasıl çalıştığını söyler ama kuantum mekaniğinde rastlantısallık vardır. Evreni Planck uzunluğundan kısa mesafeler ve Planck zamanından kısa anlarda ölçemeyiz. Heisenberg’in belirsizlik ilkesine göre moleküller, atomlar, atomaltı ve temel parçacıklara rastlantısallık hükmeder. Radyoaktif plütonyumun bozunarak daha hafif bir atoma dönüşmesi rastlantısaldır.
Açıkçası bu da kuantum fiziğinin eksik olduğunu gösterir. Kuantum mekaniği zamanı ölçemez ama görelilik ölçebilir. Peki zamanın temel olup olmadığını veya zamansız bir teoriyi görelilikle kuantum mekaniğini birleştiren kuantum kütleçekim kuramı geliştirerek gösterebilir miyiz? Belki ama kuantum kütleçekim kuramı bile bu soruyu yanıtlamayabilir:
Neden kuantum mekaniğini göreliliğe eklemeye çalışmıyoruz da göreliliği kuantum mekaniğine eklemiyoruz? Çünkü bizler atomlardan oluşuyoruz ve atomların nasıl oluştuğunu kuantum mekaniği gösteriyor. Görelilik sadece atomların milimetrenin onda birinden uzun mesafelerde uzayda nasıl hareket ettiğini gösteriyor fakat bu da taraflı bir yaklaşım. Büyük olasılıkla kuantum fizikçilerinin yanıldığı taraflı bir yaklaşım. Belki de görelilik kuantum mekaniğine asla eklenemeyecek.
Nitekim halka kuantum kütleçekim kuramı ve çok sayıda sicim teorisi bunu başaramadı. Üstelik bunun çok basit yanıtı olabilir. Görelilik ile kuantum mekaniği birbiriyle asla bağdaşmayan ama daha genel ve derin bir teorinin parçası olabilir. Zamansız bir teorinin… Peki zaman büyük patlamayla mı akmaya başladı?
İlgili yazı: Düz Dünya Teorisini Çürüten 12 Kanıt
Zaman için sonsöz
Bilim insanları uzay-zaman bölünmez bütündür diyen ama ne uzay ne de zamanın tam olarak ne olduğu ya da nasıl oluştuğunu söylemeyen görelilik teorisini daha temel bir teoriyle güncellemek için çalışıyorlar. Kuantum fiziğinde dolanık parçacıklarınbirbirini anında etkilemesinden hareketle, biraz da Lee Smolin ile Carlo Rovelli’nin öncülük ettiği halka kuantum kütleçekim kuramından esinlenerek uzayı bir network olarak görüyorlar.
Buna göre uzay bile nihai temel değildir:Ne olduğunu bilmediğimiz enerji düğümlerinden oluşan ve bir evren oluştuğu zaman kendini parçacıklar olarak gösteren bir networktür. Dijital fizikçi Stephen Wolfram’ın hiper grafiklerine veya Amplituhedron teorisindeki gibi örümcek ağına benzeyen bir enerji ağıdır. Zaman da bu ağın içindeki madde ve enerjinin hareketinden türer.
Benim en ilginç bulduğum teori ise tıpkı diğerleri gibi ayrıca yazacağım Janus Noktaları’dır. Julian Barbour son 20 yılda genel göreliliğin yerini alabilecek tümüyle zamansız bir teori geliştirdi. Bu teori de zamanı uzaydaki parçacıkların birbiriyle kurduğu ilişkiden türetiyor. Böylece fizikteki son gelişmelerin bizi iki sonuca götürdüğünü gördük:
1) Zaman uzaydan türüyor ve uzay doğada temel bir unsun olabilir. 2) Uzay da enerji alanlarının kendi içinde networkler, ağsı yapılar türetmesiyle ortaya çıkıyor olabilir. Bu durumda bir kuantum kütleçekim kuramı geliştirsek bile bunu görelilik ile kuantum fiziğini birleştirerek yapamayabiliriz. Bize bambaşka bir teori gerekebilir. Siz de evrenin iki boyutlu bir hologram olup olmadığını şimdi sorabilir, sicim teorisindeki ek 7 uzay boyutunu görebilir ve kozmik sicimler sayesinde yıldızların içinde bambaşka canlı türleri yaşayıp yaşamadığını merak edebilirsiniz. 2021’in ilk haftası muhteşem geçsin. Sağlıcakla ve bilimle kalın. ?
kaynak: https://khosann.com/zaman-akiyor-mu-yoksa-bir-yanilsama-mi/amp/
Bu makaleyi daha sakin kafayla ve her bir cümlesini iyice düşünerek ve not alarak okumam gerekiyor. Bir nefeste okunacak ve kavranacak basit bir makale değil. Yarısını okuduğum halde muhteşemdi.
Yani şu an için makaleden anladıklarımı anlatacak seviyede değilim. Hatta birkaç gün sürebilir, üzerinde derin düşünmek lâzım kardeşim. @hidayet-g-2
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
@drobooss olur hocam. Allah razı olsun ama yalan söylemiycem hepimiz burda samimiyiz dün gece bu yazıyı okudum ve haşa o ezeli mega evren kısmına gelince imanım sarsılmadı değil, gece çok uyku girmedi gözüme, İnşAllah önceki konular gibi bunuda atlatırız hocam.(Hocam ne kendime yalan söyleyebilirim ne Rabbime yalan söyleyebilirim ne de size ama yazıyı ya ben yanlış anladım ya da bir açığını buluruz İnşAllah.)
@drobooss olur hocam. Allah razı olsun ama yalan söylemiycem hepimiz burda samimiyiz dün gece bu yazıyı okudum ve haşa o ezeli mega evren kısmına gelince imanım sarsılmadı değil, gece çok uyku girmedi gözüme, İnşAllah önceki konular gibi bunuda atlatırız hocam.(Hocam ne kendime yalan söyleyebilirim ne Rabbime yalan söyleyebilirim ne de size ama yazıyı ya ben yanlış anladım ya da bir açığını buluruz İnşAllah.)
Böyle şeylerden hemen imanın neden sarsılıyor ki? Dediğim gibi bir görüşün tamamını benimsemek zorunda değilsin. Bunlar hipotez zaten. Katılıp katılmamak veya bir kısmına katılıp bir kısmına katılmamak senin elinde ve sana kalmış. Kesin olmayan hipotezlerde kesinlik de yoktur.
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
@drobooss EyvAllah hocam, cevabınız için Allah razı olsun. Hocam bu Kozan beyin belirttiği şeyde de zaman olmak zorunda değilmi hatta benim bildiğim bu model kozmik enflasyon modeli ve Stephen Hawking'in benimsediği modellere de benziyor. Fakat bu mega evren'de enerji dönüşümleri oluyor ki evren oluşuyor yani zaman kesinlikle var olmak zorunda kalıyor ister buna bizim evrenimize göre sanal zaman ister genel anlamda zaman diyin yine de bir zamana tabii olmak zorunda değil midir?
@drobooss EyvAllah hocam, cevabınız için Allah razı olsun. Hocam bu Kozan beyin belirttiği şeyde de zaman olmak zorunda değilmi hatta benim bildiğim bu model kozmik enflasyon modeli ve Stephen Hawking'in benimsediği modellere de benziyor. Fakat bu mega evren'de enerji dönüşümleri oluyor ki evren oluşuyor yani zaman kesinlikle var olmak zorunda kalıyor ister buna bizim evrenimize göre sanal zaman ister genel anlamda zaman diyin yine de bir zamana tabii olmak zorunda değil midir?
Yazıyı okuyunca dönerim. Okumadan yorum yapamam. Okumaya başlayalım bakalım:)
Düşünce merkezim KURAN'ı KERİM
Kılavuzum PEYGAMBERİM
Akıl defterim BİLİM
Kalp kitabım VİCDANIM
