Selamun Aleykum. Mezkur hadisin metni şöyledir :

"Allah (cc) Adem peygamberi (as) yarattı. Boyunun uzunluğu 60 ziraydı."

Görüldüğü üzere hadis metninde açık bir garabet vardır. Bu sorunu İbn Hacer gibi büyük isimler de fark etmişlerdir. Şimdi hadisteki bu müşkil ifade hakkında konuşacağız 60 zira aşağı yukarı 18-20 metre yapar. Bu boy ise bir insan için çok uzundur. Bilimsel ve arkeolojik çalışmalar ise bu boyu gerçek manada almaya engel teşkil ediyor. Bu konu hakkında şu güne değin gelen üç tane yönelim vardır. 

1-Hadisi olduğu gibi kabul edip yorum yapmamak. Bu hadisin en literal yorumudur. Hz. Adem 18 metre civarı bir boya sahipti insanlar zamanla kısaldı demeyi gerektirir. Bu görüşü benimseyen bir çok büyük alim vardır.

2- Hadisi tevil etmek. İbn Haldun gibi bir alimin ve muasır pek çok alimin görüşü ise budur. Bu görüşü daha detaylı irdeleyeceğiz.

3- Hadisi israiliyat kaynaklı kabul edip reddetmek. Hadisçilerin bir kısmı bu görüştedir. Ancak hadisin Buhari gibi sağlam bir kaynakta geçmesi hasebiyle pek muteber bir görüş değildir.

-

-

-

Görüldüğü gibi üç tane seçenek var. 1.seçeneki tercih etmek bilimsel olarak mümkün değildir. 3. seçeneği tercih etmek de hadis tekniği açısından sağlıklı değildir. Biz 2. seçenek üzerinde durucaz İnşaallah. Hadise yapılabilecek bir kaç tane tevil vardır. 

1. Tevil : Zira olarak aktarılan ölçü bizim bilmediğimiz bir ölçüyü ifade ediyor olabilir. Yani aslında Hz. Adem'in boyu normaldir ancak zira denen ölçünün ne oldğunu tam olarak bilemeyiz muhtemelen bizim anladığımızdan küçüktür diyen bir görüş.

2.Tevil.: Adem Aleyhisselamın 60 zira olarak yaratılmıştır ancak bu boy onun yeryüzündeki boyu değil cennetteki boyudur. Yeryüzüne gönderilince boyu normal hale gelmiştir. Bu Tevili destekleyen rivayetler vardır aşağıda daha detaylı değineceğiz.

3.Tevil: Söz konusu uzunluk Hz. Adem'in cismânî boyu değil mânevî azamet
ve bereketini ifade eder.

Bu şekilde üç tane tevil yapılabilir. 1ve 3. teviller gayet anlaşılır ve açıktır. Biz şimdi 2. tevili daha detaylı olarak açıklayacağız. Yazmaya devam ediyorum İnşaallah.

عن أبي هريرة رضي الله عنه, عن النبي صلى الله عليه وسلم, قال: "خلق الله آدم وطوله ستون ذراعا, ثم قال: اذهب فسلم على أولئك من الملائكة, فاستمع ما يحيونك, تحيتك وتحية ذريتك, فقال السلام عليكم, فقالوا: السلام عليك ورحمة الله ،فزادوه: ورحمة الله، فكل من يدخل الجنة على صورة آدم، فلم يزل الخلق ينقص حتى الآن "

Peygamber şöyle buyurdu: "Allah, Âdem'i 60 arşın boyunda yarattı. Onu yarattığı zaman, ona, "Git, o melekler topluluğuna selam ver, onların cevabını iyi dinle, çünkü o senin selamındır ve Âdem (meleklere selam) dedi, Es-Selâmu Aleyküm (Selâm sana olsun) Melekler, "Es-selamu Aleyke ve Rahmetü'l-lahi" dediler. Allah'ın rahmeti üzerinize olsun.) Böylece melekler, Adem'in selâmına, "Ve Rahmatü'l-lahi" ifadesini eklemişler ki, Cennete girecek olan her kimse, Âdem'e benzeyecektir. Adem'in yaratılışı.(Sahih Buhari, Kitap 55 Hadis 543)

Burada iki nokta önemlidir:

1. Adem'in boyu

2. Ardışık insan nesillerinin yükseklikleri arasındaki ilişki

1- Adem'in Boyu

Bu hadise göre Âdem'in boyu altmış arşın iken, diğer hadis rivayetleri bunun göklerde olduğunu açıklamaktadır.

عن أبي هريرة رضي الله عنه, قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: «إن أول زمرة يدخلون الجنة على صورة القمر ليلة البدر, ثم الذين يلونهم على أشد كوكب دري في السماء إضاءة, لا يبولون ولا يتغوطون, ولا يتفلون ولا يمتخطون, أمشاطهم الذهب، ورشحهم المسك، ومجامرهم مجامرهم الألوة الأنجوج، عود الطيب وأزواجهم الحور العين، على خلق موات مواد العلوامراد الألوة الطيب وأزواجهم الحور العين معلى خلق مواراد،ارة العلى واماد،ارد الطيب الطيب عود الطيب وأزواجهم

İmam Ebu el-'Abbas el-Kurtubi ve son zamanlarda Şeyh Enver Şah el-Keşmiri gibi alimler, bunun, cennet sakinlerinin, cennetteyken altmış arşın olan babaları Adem'in boyuna sahip olacağı anlamına geldiğini söylediler.

Böylece Adem'in boyunun cennette iken 60 zira olduğunu ortaya koymuş olduk. Kutsal metinlerde Adem'in dünyadaki boyu hakkında bilgi yoktur. O halde devam edelim 

2. Ardışık insan nesillerinin yükseklikleri arasındaki ilişki

Hadisin sonuna doğru şu ifade de yer almaktadır;

فكل من يدخل الجنة على صورة آدم، فلم يزل الخلق ينقص حتى الآن

Normalde şu şekilde çevrilir;

“Cennete girecek olan kimse, (görünüş ve şekil olarak) Adem'e benzer. Adem'in yaratılışından beri insanların boyları kısalıyor." 

Bazı iilim adamları aslında bunun ilk etapta bu anlama gelmediğini iddia ediyorlar. Günümüzün büyük alimlerinden olan Müftü Taki Usmani, vurgulanan ifadeyi şu şekilde yorumlamaktadır:

ل ي ق م ​​ ق ​​ ق - - - - - - - ويؤخذ هذا مما قدمناه عن شيخ مشايخنا الكشميري رحمه الله أن ستين ذراعا إنما كانت مقدار قامة آدم عليه السلام في الجنة, فلما نزل عنها عاد إلى القصر, ولم يزل أبناؤه يولدون بقرب من هذه القامة إلى يومنا الآن, وإنما يرجعون إلى أصل قامتهم حينما يعودون إلى  فقوله عليه السلام: "لم يزل ينقص": معناه: أنه لم يزل يولد ناقصاً، والله سبحانه وتعالى أعلم

“Bu, insanların boyunun her nesilde azalmayı bırakmadığı anlamına gelmez, daha ziyade insan vücudunun bundan sonra kusurlu olmayı bırakmadığı anlamına gelir. Bu, Allah ona rahmet etsin, hocalarımızın hocası (Enver Şah) el-Keşmiri'den bize ulaşanlardan alınmıştır ki, altmış ziranın cennette Adem'in boyu olduğu ve cennetten düştüğünde kısaldığı ve bu güne kadar çocukları aynı (kısa) boyda olmaktan vazgeçmedi. Cennete döndüklerinde ise asıl boylarına döneceklerdir. Dolayısıyla Peygamber (s.a.v.)'in "kısalığı bırakmadılar" sözü, onların kusurlu, yani aynı boyda doğmaktan vazgeçmedikleri anlamına gelir. Her şeyin en iyisini en iyi bilen, en mükemmel ve en güçlü olan Allah'tır!”

Cennet Âdem'in boyu basitçe 60 arşındı, ancak Dünya'da orijinal mükemmel yüksekliğinden düşürüldü ve bugüne kadar bu şekilde devam ediyor. Ancak insanlar sonunda Cennete döndüklerinde aynı yüksekliğe ulaşacaklardır.

Açıklamalarım bu kadar kardeşler İnşaallah faydalı bir yazı olmuştur. En doğrusunu Allah bilir.