248# Enam 151 ‘de mantıksal çelişki iddiası

Çelişki yok

Soru: Enam 151 ‘de mantıksal çelişki mi vardır? Şöyle ki; Kuran, Enam 151 ayetinde haram olan uygulamaları sayacağını belirtiyor, sonra olumsuz olan “yapmayın” şeklindeki cümlelerin içine “ ana babaya iyilik yapın ” emri giriyor. Haramların arasına böyle bir cümle konur mu? Bunun bir gramer hatası olduğunu söylüyorlar. Burada mantıksal bir hata mı vardır?

Cevap: Ayete bakalım;

Enam 151: “De ki: “Gelin size Rabbinizin neleri haram kıldığını okuyayım: O’na hiç bir şeyi ortak koşmayın, anne babaya iyilik edin, yoksulluk endişesiyle çocuklarınızı öldürmeyin. -Sizin de, onların da rızıklarını biz vermekteyiz- Çirkin kötülüklerin açığına ve gizli olanına yaklaşmayın. Hakka dayalı olma dışında, Allah’ın (öldürülmesini) haram kıldığı kimseyi öldürmeyin. İşte bunlarla size tavsiye (emr) etti; umulur ki akıl erdirirsiniz.”

Bu soru aslında tefsirlerde mantıklı olarak iyice açıklandığı için onların açıkladığı şekli örneklendirerek anlatmak yeterli olacaktır.

Razi tefsiri ve Enam 151 ‘de mantıksal çelişki iddiası

Öncelikle Müfessir Razi demiştir ki:

“Âyetteki, “Rabbinizin size nelere haram kıldığını ben okuyayım” ifadesi, “Cenâb-ı Hakk’ın, kendisine belli bir yasak bölge çizmek suretiyle tam ve mükemmel bir şekilde açıkladığı şeyleri size okuyayım” manasında olur.”

Yazarın önerisi:  209# Kuran Meryemleri karıştırdı iddiasına yanıt

Yani haram kelimesi Rabbin emirlerinin yasak bölgesi demektir. Bunların dışına çıkmayın demektir. Böylece “ ana babaya iyilik edin ” emri de bu emrin dışına çıkılamayacağını gösterir.

Beydavi tefsiri ve Enam 151 ‘de mantıksal çelişki iddiası

Beydavi demiştir ki “O ayeti kötülük yapmayın yerine koyması, mübalağa içindir ve onlara kötülük yapmamanın yeterli olmaması içindir, ama diğerlerine öyle değildir.”

Yani ayet anne babaya kötülük yapmayın şeklinde gelip yine bir sınır belirlerdi fakat Kuran’a göre kötülük yapmamak yeterli değil, Allah’ın sınırlarına göre hareket etmek demek “anne babaya iyilik etmek” demektir.

Nesefi tefsiri ve Enam 151 ‘de mantıksal çelişki iddiası

İmam Nesefi de tefsirinde şöyle der: “Burada anne ve babaya iyilikte bulunmanın haram ya da yasak maddeler arasında yer almasının nedeni, anne ve babaya iyilikte bulunmayı terk etmenin haramlığına dikkat çekmek içindir.”

Sonuç;

Ayetin dediği; anne babaya kötülük etmemek yetmiyor, iyilik etmek de lazım. Burada haram olan kısım anne babaya iyiliğin terkedilmesidir. Haram etmek demek bir yasak bölge çizmek demektir ve bunun dışına çıkmayın demektir. Bundan dolayı “anne babaya iyilik edin” gibi pozitif bir emir de sınırları olan ve dışına çıkılmasının yasak olduğu bir emirdir. Bundan dolayı haram bölge tarif edilirken negatif ve pozitif cümleler kullanılmasında dilbilimsel ve anlamsal olarak sakınca yoktur.

Yazarın önerisi:  139# Şeytan'ın melekleri görünce sıvışması.

Türkçe bir cümle ile bu konuya örnek verelim. Örneğin çocuklarını bahçeye oynamaları için gönderen bir anne şöyle diyor: “Çocuklar, üç tane kırmızı çizgimiz var, bunları aşmayacaksınız: 1) Çitlere dokunmayacaksınız, 2) Bitkileri koparmayacaksınız, 3) Büyüklerinize saygılı olacaksınız.

Görüldüğü gibi bu ifadede iki negatif cümlenin yanında bir de pozitif cümle gelmiştir ve bunları aşmak yasaktır. Fakat ortada herhangi anlamsal bir yanlış bulunmamaktadır.